W skrócieZdrowa z umiarem: nototenia to biała ryba morska z dużą zawartością białka i umiarkowaną ilością tłuszczu, ale brakuje szczegółowych danych o jej zanieczyszczeniach, więc jedz ją w ramach zwykłych porcji ryb tygodniowo.
Nototenia to ryba morska z rodziny nototeniowatych, które żyją w morzach antarktycznych i chłodnych wodach półkuli południowej. Jednym z poławianych gatunków jest Patagonotothen ramsayi, w angielskim nazywany także Notothenia: ryba z szelfu patagońskiego o białym, sprężystym mięsie i słodkawym smaku, podobnym do dorsza.
Wątpliwości biorą się stąd, że o nototenii trudno znaleźć szczegółowe dane o składzie i zanieczyszczeniach, a niektóre nototeniowate były w przeszłości mocno przełowione. Dlatego oceniamy ją na tle ogólnych zasad jedzenia ryb morskich i zaznaczamy, czego nie wiadomo.
Na plus przeważają białko, magnez, wapń i potas oraz umiarkowana ilość tłuszczu, na minus brak danych o zanieczyszczeniach i historia przełowienia niektórych nototeniowatych. Ostateczny wynik zależy od sposobu przygotowania i pochodzenia ryby.
Białko
dużo, według opisu gatunku
Na plus
Opis gatunku podaje wysoką zawartość białka i umiarkowaną tłuszczu, podobnie jak u innych popularnych ryb morskich, takich jak morszczuk, halibut, labraks i dorsz. Białko ryb jest pełnowartościowe i łatwostrawne.
Tłuszcz i omega-3
umiarkowany tłuszcz
Na plus
Ten sam opis wymienia dużo kwasów omega-3 i witaminy E. Przy umiarkowanej ilości tłuszczu nototenia nie zastąpi ryby tłustej, którą zaleca się jako jedną z tygodniowych porcji.
Minerały
magnez, wapń, potas
Na plus
Mięso zawiera znaczące ilości magnezu, wapnia i potasu. Ryby morskie są ponadto wskazywane jako szczególnie bogate w jod.
Zanieczyszczenia
brak danych dla gatunku
Z umiarem
W rybach mogą kumulować się rtęć, kadm, arsen, dioksyny i PCB, a ich ilość w rybach sprzedawanych w Unii Europejskiej jest kontrolowana. Osobnych tabel bezpiecznych porcji dla nototenii nie znaleźliśmy, więc trzymaj się ogólnych zaleceń.
Zrównoważone połowy
gatunki bywały przełowione
Z umiarem
Nototenia marmurkowa była intensywnie poławiana w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, a w 1980 roku jej stada były wyczerpane na całym Oceanie Południowym; oznaki odbudowy pojawiły się po 20 latach. Dlatego szukaj na opakowaniu certyfikatu MSC lub ASC.
Sposób przygotowania
para, pieczenie, grill
Na plus
Rybę warto grillować, dusić, piec, gotować lub przygotować na parze, tak by nie dodawać dużej ilości tłuszczu. Smażenie w panierce odbiera jej przewagę nad cięższymi daniami.
Ile nototenii dziennie i jak jeść z głową
Jedz ryby morskie, w tym nototenię, w ilości 1-2 porcji tygodniowo, czyli w sumie 150-300 g ryb, a jedną z tych porcji niech stanowi ryba tłusta.
Wybieraj filety świeże albo mrożone, a przetwory rybne, takie jak paluszki, konserwy czy ryby wędzone, jedz rzadziej.
Podawaj nototenię z warzywami, kaszą lub ziemniakami; pasuje też do sałatek, makaronów i risotto.
Zamiast gotowych paluszków w panierce wybierz filet pieczony w piekarniku.
Szkodliwość i przeciwwskazania: nototenia
Nototenia szkodzi głównie wtedy, gdy jest surowa, wędzona w ciąży albo smażona w dużej ilości tłuszczu, a także osobom uczulonym na ryby. Dla większości zdrowych osób jedzenie ryb w zalecanych ilościach jest korzystniejsze niż ich unikanie.
Kobietom w ciąży szkodzą surowe i wędzone ryby, które mogą być źródłem pasożytów lub bakterii, takich jak Salmonella, dlatego nototenię jedz tylko dobrze obgotowaną lub upieczoną.
Uczulonym na ryby szkodzi każda ryba, także nototenia, a ryby należą do alergenów, które producent musi oznaczyć na opakowaniu.
Osobom z nadwrażliwością na histaminę mogą szkodzić konserwy i przetwory rybne, w których histaminy jest więcej, dlatego wybieraj świeże lub mrożone filety.
W ciąży i podczas karmienia zapytaj lekarza lub dietetyka o wybór gatunków, bo dla nototenii nie ma osobnych danych o rtęci, a ogólnie odradza się ryby długożyjące i drapieżne.
Porady
Na opakowaniu sprawdź gatunek, miejsce połowu i certyfikat MSC dla ryb dziko żyjących; jeśli nie masz pewności co do pochodzenia, wybierz inny produkt.
Doprawiaj filet ziołami i sokiem z cytryny zamiast ciężkich sosów śmietanowych.
Zaglądaj na strony Morskiego Instytutu Rybackiego, który ocenia narażenie konsumentów ryb na zanieczyszczenia i wyznacza bezpieczne porcje wybranych gatunków.
Różnicuj ryby w jadłospisie, żeby nie opierać go na jednym gatunku.
Najczęstsze pytania
Czy nototenia jest zdrowa?
Tak, z umiarem. To ryba o wysokiej zawartości białka i umiarkowanej tłuszczu, ale brakuje osobnych danych o zanieczyszczeniach, więc jedz ją w ramach 1-2 porcji ryb tygodniowo.
Czy ryba nototenia jest zdrowa dla dzieci?
Ryby należą do pokarmów, których nie ma potrzeby eliminować z diety dziecka, jeśli w rodzinie nie ma alergii. Wątpliwości omów z pediatrą.
Czy nototenia szkodzi?
Nie, jeśli jest świeża lub dobrze zamrożona i przygotowana termicznie. Szkodzi uczulonym na ryby, a w ciąży nie należy jeść jej surowej ani wędzonej.
Czy nototenia jest tłustą rybą?
Według opisu gatunku ma umiarkowaną zawartość tłuszczu, więc nie zaliczaj jej do ryb tłustych, takich jak łosoś, śledź czy węgorz.
Skąd pochodzi nototenia?
Nototeniowate żyją w morzach antarktycznych i chłodnych wodach półkuli południowej, a Patagonotothen ramsayi na szelfie patagońskim. Obszar połowu znajdziesz na opakowaniu.
Jak najzdrowiej przygotować nototenię?
Upiecz ją, udus, ugrilluj, ugotuj albo przygotuj na parze, bez dodawania dużej ilości tłuszczu.