Kalorie
2,4 kcal w gramie
Na plus
Cukier stołowy dostarcza prawie dwa razy więcej energii, czyli 4 kcal w gramie.
Czy cukier brzozowy jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy z umiarem: cukier brzozowy, czyli ksylitol, ma mniej kalorii niż cukier i nie powoduje próchnicy, ale w większych porcjach drażni jelita, a dla psów jest bardzo groźny.
Cukier brzozowy to potoczna nazwa ksylitolu, który w spisie dodatków do żywności figuruje jako E967. Chemicznie jest to poliol, czyli alkohol polihydroksylowy, a pozyskuje się go głównie z soku brzozowego, choć produkuje się go też przemysłowo.
Trafia do gum do żucia, cukierków i past do zębów, a ma słodycz zbliżoną do zwykłego cukru. Pytania o jego zdrowotność biorą się stąd, że ma zalety, których cukier nie ma, ale też skutki uboczne, o których rzadko wspominają opakowania.
Spis treści
Cukier brzozowy: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa profil metaboliczny: ksylitol ma mniej kalorii niż cukier, niski indeks glikemiczny i nie sprzyja próchnicy. Na minus stoją skutki dla jelit przy większych porcjach oraz toksyczność dla psów.
Indeks glikemiczny
bardzo niski, IG 8
Na plus
Glukoza ma IG równy 100, a sacharoza 70, więc ksylitol słabo podnosi poziom cukru we krwi, bo jest metabolizowany z niewielkim udziałem insuliny.
Zęby
nie powoduje próchnicy
Na plus
Poliole nie są trawione w jamie ustnej, więc nie sprzyjają próchnicy, choć dowody, że sam ksylitol jej zapobiega, są ograniczone.
Jelita
35-50 g naraz: biegunka
Na minus
W badaniu z udziałem młodych dorosłych 35 g ksylitolu wypite w wodzie dawało wodniste stolce, a 50 g także mdłości, wzdęcia i kolki.
Psy
trujący dla psów
Na minus
Już 100 mg ksylitolu na kilogram masy ciała wywołuje u psa wyrzut insuliny, a w zależności od dawki może zagrażać życiu.
Słodycz
podobna do cukru
Na plus
Ma mniej więcej taką samą słodycz jak cukier, więc łatwo uzyskać znajomy smak.
Ile cukru brzozowego dziennie i jak jeść z głową
- Jeśli chcesz zastąpić cukier, zaczynaj od małych ilości i zwiększaj je stopniowo, bo poliole mogą nasilać biegunki.
- EFSA, czyli europejski urząd do spraw żywności, nie ustaliła dziennego limitu, ale w badaniu objawy dawała już jednorazowa porcja 35 g, więc trzymaj się mniejszych dawek.
- Traktuj ksylitol jako zamiennik cukru w kawie czy wypiekach, a nie dowód, że deser stał się dietetyczny.
- Dla zębów nadal liczy się mycie i pasta z fluorem, bo ksylitol ich nie zastąpi.
- Czytaj etykiety, bo ksylitol bywa dodawany do gum, słodyczy i produktów typu fit razem z innymi poliolami.
Szkodliwość i przeciwwskazania: cukier brzozowy
Dla większości zdrowych dorosłych niewielkie ilości ksylitolu nie stanowią poważnego ryzyka, ale nie jest on obojętny dla jelit i zwierząt domowych. Szkodliwy bywa przy dużych porcjach, w chorobach jelit i wszędzie tam, gdzie dostęp mają psy.
- Psy: ksylitol jest dla nich bardzo szkodliwy, bo powoduje spadek cukru we krwi, a nawet poważne uszkodzenie wątroby, dlatego nie dawaj im ciastek, gum ani wypieków z cukrem brzozowym.
- Choroby jelit i zespół jelita drażliwego: poliole są słabo wchłaniane i fermentują w jelicie grubym, więc mogą nasilać wzdęcia i biegunki, a wtedy ksylitol szkodzi i warto go ograniczyć.
- Desery fit z ksylitolem nadal mogą być kaloryczne, bo cukier to nie jedyne źródło energii w deserze, więc nie jedz ich bez umiaru.
- Cukrzyca: ksylitol słabo podnosi glikemię, ale nie jest lekiem ani przepustką do jedzenia bez ograniczeń, więc plan żywienia ustal z lekarzem lub dietetykiem.
Porady
- Na opakowaniu szukaj nazwy ksylitol, bo cukier brzozowy to nazwa handlowa tego samego związku.
- Przechowuj go w zamkniętej szafce, z dala od psów i innych zwierząt domowych.
- Słodź mniej niż zwykle, bo smak owoców i przypraw wystarczy, żeby deser był przyjemny.
- Zwracaj uwagę na gumy i słodycze z ksylitolem, jeśli masz w domu psa, i nie zostawiaj ich w torbach.
Najczęstsze pytania
Czy cukier brzozowy jest zdrowy?
Jest lepszy od cukru pod względem kalorii, indeksu glikemicznego i wpływu na zęby, ale to wciąż słodzik, który warto stosować z umiarem, a nie obowiązkowy element diety.
Czy cukier brzozowy szkodzi?
Zdrowym dorosłym w rozsądnych ilościach zwykle nie, ale większe porcje mogą wywołać wzdęcia i biegunkę, a dla psów jest trujący.
Czy cukier brzozowy jest szkodliwy dla jelit?
Przy dużych porcjach może być, bo jest słabo wchłaniany, a jego reszta fermentuje w jelicie grubym. Skutkiem bywają wzdęcia i wodniste stolce.
Skąd się bierze cukier brzozowy?
Ksylitol pozyskuje się głównie z soku brzozowego, a w przemyśle wytwarza się go także na przykład w procesie fermentacji bakteryjnej.
Czy cukier brzozowy jest dla cukrzyków?
Ma niski indeks glikemiczny i jest metabolizowany z niewielkim udziałem insuliny, dlatego bywa polecany osobom z cukrzycą, ale ilość i miejsce w diecie ustal z lekarzem.
Czy cukier brzozowy jest bezpieczny dla psów?
Nie, dlatego wypieki i gumy z ksylitolem chowaj tam, gdzie zwierzę ich nie dosięgnie.
