W skrócieOkazjonalnie: tonik to słodzony napój gazowany z odrobiną chininy, a wersje z cukrem dostarczają go sporo, więc lepiej traktować go jak dodatek do drinka, nie jak napój na każdy dzień.
Tonik, zwany też wodą tonizującą albo tonikiem w angielskiej pisowni „tonic”, to napój gazowany, w którym rozpuszczono chininę, nadającą mu charakterystyczny gorzki smak. Pierwotnie chininę dodawano do napoju, by łatwiej było przyjmować ją w profilaktyce malarii, a cukier maskował jej gorycz.
Dzisiejsze toniki mają zwykle dużo mniej chininy niż pierwowzór i bywają słodzone cukrem, syropem glukozowo-fruktozowym albo substancjami słodzącymi. Wątpliwości dotyczą więc dwóch rzeczy: chininy, czyli alkaloidu znanego z leczenia malarii, oraz cukru. Sprawdzamy, co to oznacza dla zwykłej szklanki.
Na minus przeważają cukier i płynne kalorie, na plus jest to, że chinina w dozwolonych ilościach to ułamek dawek leczniczych. Wersje bez cukru zmieniają obraz, ale zastępują go substancjami słodzącymi.
Chinina
limit 100 mg na litr
Z umiarem
W Europie ilość chininy w toniku ograniczono do 100 mg na litr, w Stanach Zjednoczonych do 83 mg na litr. To ułamek ilości stosowanej w profilaktyce malarii, ale jako lek chinina ma poważne działania niepożądane, dlatego jej zawartość w napoju jest regulowana.
Cukier
14-26 g w szklance słodzonego
Na minus
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wymienia toniki wśród słodzonych napojów bezalkoholowych. Szklanka (200 ml) napojów słodzonych cukrem lub syropem glukozowo-fruktozowym zawiera od 14 do 26 g cukru, czyli od 3 do ponad 5 łyżeczek.
Wersje bez cukru
0-2 kcal w szklance
Z umiarem
Napoje słodzone wyłącznie substancjami intensywnie słodzącymi nie zawierają cukrów i dostarczają 0-2 kcal na 200 ml. Wersje „slim” mogą zawierać na przykład aspartam, więc to wybór między cukrem a słodzikiem.
Nadwaga i zęby
ryzyko przy częstym piciu
Na minus
Nadmierne spożycie słodkich napojów bezalkoholowych może zwiększać ryzyko nadwagi i otyłości, a u dzieci także próchnicy zębów.
Ile toniku dziennie i jak jeść z głową
Pij tonik okazjonalnie, na przykład jako dodatek do drinka, a na co dzień wybieraj wodę.
Pamiętaj, że szklanka wersji z cukrem to 14-26 g cukru, więc sięgaj po mniejszą porcję i rozcieńczaj ją wodą gazowaną.
Wersje bez cukru traktuj jako rozwiązanie na okazje, bo słodycz dają w nich substancje słodzące, a nie napój do picia litrami.
Czytaj etykietę: sprawdź, czym tonik jest słodzony i ile cukru ma na porcję.
Szkodliwość i przeciwwskazania: tonik
Tonik szkodzi głównie tym, którzy piją go często i w dużych ilościach, bo wtedy rośnie ilość cukru w diecie. Chinina w napoju jest ograniczona przepisami, ale nie jest składnikiem obojętnym.
Słodzony tonik szkodzi zębom dzieci: słodzone napoje zwiększają ryzyko próchnicy, zwłaszcza u najmłodszych.
Częste picie słodzonego toniku szkodzi wadze, bo nadmiar słodkich napojów może zwiększać ryzyko nadwagi i otyłości.
Chinina w dawkach leczniczych jest szkodliwa: wywołuje między innymi zaburzenia słuchu i wzroku, dlatego tonik nie jest lekiem i nie zastępuje leczenia.
W ciąży, przy chorobach i przyjmowaniu leków zapytaj lekarza, czy tonik z chininą jest dla Ciebie odpowiedni.
Porady
Sprawdź tabelę wartości odżywczych: ilość cukru w porcji mówi więcej niż nazwa na etykiecie.
Rozcieńcz tonik wodą gazowaną z plasterkiem cytryny, a zmniejszysz słodycz bez rezygnacji z goryczki.
Dzieciom podawaj wodę, bo słodzone napoje sprzyjają próchnicy.
Nie stosuj toniku jako domowego sposobu na skurcze nóg: amerykańska FDA ostrzega przed stosowaniem leków z chininą w tym celu.
Najczęstsze pytania
Czy tonik jest zdrowy?
Okazjonalnie. To napój gazowany z chininą, a wersje z cukrem dostarczają go dużo. Lepiej traktować go jak dodatek do drinka niż napój na co dzień.
Czy tonic jest zdrowy?
„Tonic” to angielska nazwa tej samej wody tonizującej, więc odpowiedź jest taka sama: wszystko zależy od ilości cukru w danej wersji.
Czy tonik jest zdrowy do picia?
Można go pić od czasu do czasu. W zwykłej szklance sprawdzaj cukier, bo napoje słodzone cukrem lub syropem mają od 14 do 26 g cukru w szklance.
Czy tonik szkodzi?
Szkodzi przy częstym piciu wersji słodzonych, bo zwiększają ryzyko nadwagi i próchnicy. Sama chinina w napoju jest ograniczona przepisami, ale nie traktuj toniku jak leku.
Ile chininy jest w toniku?
W Europie limit wynosi 100 mg na litr, w Stanach Zjednoczonych 83 mg na litr. Dawka lecznicza w profilaktyce malarii była wielokrotnie większa.
Ile kalorii ma tonik?
Zależy od wersji. Szklanka napojów słodzonych cukrem lub syropem to od 60 do 104 kcal, a napojów słodzonych samymi substancjami słodzącymi 0-2 kcal.
Czy tonik pomaga na skurcze nóg?
Dawniej chininę polecano na skurcze nóg, ale amerykańska FDA ostrzega przed stosowaniem w tym celu leków z chininą poza wskazaniami, więc tonik nie jest dobrym sposobem.