W skrócieRzadki dżem zagęścisz naturalnie, dodając na 1 kg owoców 5-6 łyżek soku z cytryny albo jedno obrane, lekko niedojrzałe jabłko, i smażąc go powoli w szerokim garnku z grubym dnem.
Pektyny to naturalne polisacharydy, które w kontakcie z cukrem i kwasem tworzą żelową strukturę. Najwięcej mają ich jabłka, pigwa, agrest i porzeczki, a truskawki, maliny i czereśnie znacznie mniej, dlatego dżem z nich bywa rzadki nawet po długim gotowaniu.
Niedojrzałe owoce zawierają więcej pektyn niż te w pełni dojrzałe. Domowe triki działają wolniej niż żelfix, ale nadają dżemowi czystszy, bardziej owocowy smak. Żelatyna daje sztywną, galaretowatą konsystencję, a po mące ziemniaczanej dżem przypomina frużelinę.
Na 1 kg owoców wystarcza 5-6 łyżek soku z cytryny, jedno jabłko albo skórka z jednej dorodnej pomarańczy. Równie ważne jest naczynie: im większa powierzchnia parowania, tym szybciej odchodzi nadmiar wody.
Dłuższe smażenie w szerokim garnku
kolejne 5-10 min i próba na talerzyku
Polecany
Smaż w szerokim garnku z grubym dnem, na małym ogniu, mieszając co kilka minut drewnianą łyżką. Przy takim tempie pektyny mają czas zadziałać, a dżem nabiera głębi smaku zamiast gorzkiego posmaku przypalenia.
Sok z cytryny
5-6 łyżek na 1 kg owoców
Polecany
Kwaśny dodatek pobudza pektyny do pracy. Zamiast soku z cytryny możesz użyć soku z żurawiny, całych owoców żurawiny albo pokrojonej cytryny.
Jabłko
jedna sztuka na kilogram owoców
Polecany
Obrane, pokrojone i najlepiej lekko niedojrzałe jabłko rozpuści się podczas gotowania i zagęści całość, nie zmieniając smaku truskawek czy malin.
Skórki i gniazda jabłek w gazie
obierki z 5 jabłek na 1 kg owoców
Polecany
Zawiń je w gazę, dodaj do gotującego się dżemu i wyjmij, gdy masa będzie wystarczająco gęsta.
Owoce bogate w pektyny
15-20 dag na 1 kg
Polecany
Nadają się między innymi jabłka, cytryny, mirabelki, agrest i jeżyny. Taki dodatek nie zmieni znacząco smaku, ale usztywni konsystencję przetworu.
Skórka pomarańczy
skórka z 1 pomarańczy na 1 kg owoców
Awaryjnie
Zawiera 30% pektyn i nadaje dżemowi ciekawy posmak. Usuń białą błonkę i drobno ją pokrój, a według jednego z poradników także ususz przed dodaniem.
Żelatyna
jedna łyżka na kilogram dżemu
Awaryjnie
Najpierw namocz ją w zimnej wodzie. Przetwór robi się sztywny i galaretowaty, co nie każdemu odpowiada.
Galaretka owocowa
torebka na kilogram dżemu
Awaryjnie
Możesz ją rozpuścić przed dodaniem albo wsypać razem z cukrem. Zagęszcza dżem, ale wpływa na jego kolor i nadaje mu smak.
Mąka ziemniaczana
Awaryjnie
Rozpuść ją w zimnej wodzie, w ilości dopasowanej do konsystencji przetworu. Dżem zyska konsystencję zbliżoną do frużeliny.
Jak zagęścić dżem krok po kroku
Włóż mały talerzyk do zamrażarki na kilkanaście minut.
Przelej dżem do szerokiego garnka z grubym dnem.
Smaż bez przykrycia na małym ogniu i mieszaj co kilka minut drewnianą łyżką, żeby owoce delikatnie bulgotały, a nie kipiały.
Nałóż łyżeczkę gorącego dżemu na zmrożony talerzyk, odczekaj około minuty i przesuń palcem po środku: gotowy dżem lekko się marszczy i nie rozlewa na boki.
Jeśli nadal jest zbyt płynny, gotuj go przez kolejne 5-10 minut i powtórz próbę.
Najczęstsze błędy przy zagęszczaniu dżemu
Podczas smażenia owoce trzeba nieustannie doglądać i przerwać obróbkę, gdy przetwór zyska pożądaną gęstość. Gorący dżem w garnku zawsze wygląda na rzadszy, niż jest po ostygnięciu.
Owoce ubogie w pektyny smażone bez przygotowania: najpierw zasyp je cukrem, poczekaj, aż puszczą soki, i odsącz.
Wysoki, wąski rondel, w którym dżem dusi się we własnej parze i bulgocze godzinami bez widocznego efektu.
Zbyt drobno pokrojone duże owoce, na przykład jabłka, gruszki i brzoskwinie: uwalniają wszystkie soki, rozgotowują się i zamiast dżemu wychodzi rzadka papka.
Świeża skórka pomarańczy dodana z białą błonką: według poradnika Mojegotowanie dżem wtedy nie zgęstnieje.
Cukier żelujący dodany zamiast naturalnych metod: trzeba go użyć w naprawdę dużej ilości, więc dżem wyjdzie słodki, a nawet przesłodzony.
Porady
Do przetworów owocowych możesz dodać też 15 dag na 1 kg warzyw bogatych w pektyny, na przykład dyni lub marchwi.
Najważniejsza zasada przy dżemach to gotowanie na małym ogniu, częste mieszanie i pilnowanie, żeby owoce się nie przypaliły.
Po przestudzeniu dżem zyskuje dodatkową gęstość, ale nie licz na spektakularny efekt.
Najczęstsze pytania
Jak zagęścić dżem z winogron?
Po zagotowaniu gotuj sok z miąższem powoli, bez przykrycia, regularnie mieszając, aż woda odparuje, co trwa zwykle około 30-50 minut. Gdy dżem zacznie wyraźnie oblepiać łyżkę, wlej sok z cytryny i gotuj na małym ogniu jeszcze 10 minut, cały czas mieszając.
Jak zagęścić dżem brzoskwiniowy albo gruszkowy?
Krój owoce z umiarem, bo zbyt małe kawałki rozgotują się na rzadką papkę. Poradniki różnie oceniają brzoskwinie: Mojegotowanie i Smaker w poradzie o przetworach zaliczają je do owoców z dużą ilością pektyn, a druga porada Smakera do owoców, które mają ich znacznie mniej.
Jak zagęścić dżem do ciasta lub rogalików?
Jeśli odpowiednio przygotujesz owoce przed smażeniem, dżem do rogalików nie będzie wymagał niczego więcej.
Jak zagęścić dżem z truskawek, malin lub czereśni?
Zasyp owoce cukrem i odstaw na noc, żeby puściły sok. Następnego dnia odlej sok, gotuj go, aż zgęstnieje, dodaj owoce i gotuj razem około 10 minut.
Jak zagęścić powidła śliwkowe?
Smaż śliwki bez przykrycia na wolnym ogniu: pierwszego dnia około 4 godzin, a w drugim, trzecim i czwartym dniu po 2-3 godziny. Powidła są gotowe, gdy nabierane na łyżkę odrywają się od masy całymi płatami.
Czy dżem zgęstnieje po ostygnięciu?
Jeśli w trakcie smażenia widać, że przetwór jest zbyt rzadki, z dużym prawdopodobieństwem będzie wymagał zagęszczenia.
Jak naturalnie zagęścić dżem bez żelfiksu?
Dorzuć do garnka owoc bogaty w pektyny, na przykład jabłko albo agrest, lub odrobinę soku z cytryny. Babcie gotowały też skórki jabłek w woreczku z gazy i wyciągały go po godzinie, a w garnku zostawał naturalny żelujący wyciąg.