Kalorie
ok. 2,4 kcal/g
Na plus
Poliole dostarczają średnio 2,4 kcal na gram (od 0,2 do 2,6 kcal/g), podczas gdy cukier stołowy prawie dwa razy więcej, czyli 4 kcal/g.
Czy poliole są zdrowe?
W skrócie Zdrowe z umiarem: poliole mają mniej kalorii niż cukier, niższy indeks glikemiczny i nie psują zębów, ale w większych ilościach przeczyszczają i wzdymają, zwłaszcza przy jelicie nadwrażliwym.
Poliole, czyli alkohole cukrowe, to grupa substancji słodzących: sorbitol, mannitol, maltitol, laktitol, ksylitol i erytrytol. Występują naturalnie w wielu owocach i roślinach, a na skalę przemysłową powstają też między innymi w wyniku fermentacji bakteryjnej. Znajdziesz je w gumach do żucia, napojach gazowanych i słodyczach „bez cukru”.
Wątpliwości dotyczą jelit: poliole są słabo wchłaniane w jelicie cienkim i fermentują w grubym, dlatego w dużych dawkach działają przeczyszczająco. Sprawdzamy, co o ich kaloriach, wpływie na glukozę i tolerancji mówią zalecenia.
Spis treści
Poliole: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważają mniejsza kaloryczność, niższy indeks glikemiczny i brak działania próchnicotwórczego, na minus dolegliwości jelitowe po większych ilościach. Poliole to dobry zamiennik cukru, ale nie powód, by jeść więcej słodyczy.
Indeks glikemiczny
niski, ksylitol 8
Na plus
Ksylitol ma indeks glikemiczny 8, wobec 100 dla glukozy i 70 dla sacharozy, a erytrytol ma zerowy indeks glikemiczny.
Zęby
nie powodują próchnicy
Na plus
Poliole nie są trawione w jamie ustnej, więc nie powodują próchnicy, a niektóre wykazują działanie antybakteryjne.
Jelita
w dużych dawkach przeczyszczają
Na minus
Poliole są słabo wchłaniane w jelicie cienkim, a reszta jest fermentowana w grubym lub wydalana, stąd gazy, wzdęcia i działanie przeczyszczające.
Oznaczenia na etykiecie
symbole zaczynające się od E
Z umiarem
Szukaj sorbitolu (E 420), mannitolu (E 421), maltitolu (E 965), laktitolu (E 966), ksylitolu (E 967) i erytrytolu (E 968).
Produkty przetworzone
najczęściej w słodyczach i napojach
Z umiarem
Substancje słodzące są zwykle dodatkiem do żywności wysokoprzetworzonej, takiej jak napoje, słodycze i desery, które powinny być tylko niewielkim elementem diety.
Ile polioli dziennie i jak jeść z głową
- Zaczynaj od małych ilości i obserwuj reakcję jelit, bo w dużych dawkach poliole mogą działać przeczyszczająco.
- Czytaj etykiety produktów „bez cukru”, bo poliole znajdziesz w gumach do żucia, napojach gazowanych i wyrobach cukierniczych.
- W kuchni jako zamiennik cukru sprawdzają się ksylitol i erytrytol, które wyglądają jak cukier stołowy i nadają się do słodzenia napojów, deserów i domowych wypieków.
- Traktuj słodziki jako alternatywę dla cukrów prostych, a nie podstawę diety, i ograniczaj ogólną ilość słodkich produktów.
- Przy dolegliwościach jelitowych zapytaj lekarza lub dietetyka o dietę o niskiej zawartości FODMAP.
Szkodliwość i przeciwwskazania: poliole
Poliole szkodzą głównie jelitom, gdy zjesz ich za dużo, oraz osobom z zespołem jelita nadwrażliwego. Ksylitol jest ponadto groźny dla psów, więc nie zostawiaj słodyczy w ich zasięgu.
- Osobom z zespołem jelita nadwrażliwego poliole szkodzą, bo nie są polecane przy zaburzeniach pracy przewodu pokarmowego.
- Wzdęcia i gazy po gumach, napojach i słodyczach z sorbitolem, mannitolem, maltitolem lub ksylitolem to typowa reakcja; dieta FODMAP zakłada ograniczenie tych substancji.
- Sorbitol w dużych dawkach działa przeczyszczająco, przyspiesza perystaltykę i nasila fermentację w jelitach.
- Ksylitol jest szkodliwy dla psów: może uszkodzić wątrobę, a nawet doprowadzić do śmierci. Dawka powyżej 100 mg na kilogram masy ciała wywołuje u psa wydzielanie dużych ilości insuliny.
- Wpływ słodzików na mikrobiotę jelit nie jest jeszcze jasny, bo wyniki badań są sprzeczne, a większość przeprowadzono na gryzoniach.
Porady
- Sprawdzaj skład gum do żucia i cukierków bez cukru, bo to tam najczęściej kryją się poliole.
- Ksylitol i erytrytol trzymaj poza zasięgiem psów.
- Nie zastępuj cukru większą ilością słodyczy, bo to cała dieta decyduje o zdrowiu.
- Jeśli po produktach bez cukru boli cię brzuch, spróbuj zmniejszyć słodycz potraw albo sięgnij po glikozydy stewiolowe, które są słodzikiem bezkalorycznym.
Najczęstsze pytania
Czy poliole są zdrowe?
Z umiarem. Mają mniej kalorii niż cukier, niższy indeks glikemiczny i nie powodują próchnicy, ale w większych ilościach drażnią jelita.
Czy poliole szkodzą?
Szkodzą głównie jelitom, gdy zjesz ich dużo, oraz osobom z zespołem jelita nadwrażliwego. Dla zdrowej osoby, w rozsądnych ilościach, nie są zagrożeniem.
Czy poliole mają kalorie?
Tak, średnio 2,4 kcal na gram, czyli mniej niż 4 kcal/g w cukrze, ale nie są bezkaloryczne.
Czy poliole powodują biegunkę?
W dużych dawkach mogą działać przeczyszczająco, bo są słabo wchłaniane w jelicie cienkim i fermentują w grubym.
Czy poliole są dla cukrzyków?
Używanie substancji słodzących zamiast cukru rekomendują osobom z nadmierną masą ciała i cukrzycą Polskie Towarzystwo Badań nad Otyłością oraz Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. Wybór omów z lekarzem.
Czy poliole psują zęby?
Nie, bo nie są trawione w jamie ustnej. Ksylitol jest uznany przez FDA za substancję, która nie wywołuje próchnicy.
Co to są poliole w gumie do żucia?
To alkohole cukrowe, najczęściej sorbitol, mannitol, maltitol lub ksylitol, które słodzą gumy bez cukru i nie powodują próchnicy.
