W skrócieOkazjonalnie: mięso z grilla nie jest zakazane, ale wysoka temperatura i kontakt z ogniem tworzą rakotwórcze związki, więc jedz je rzadziej i grilluj z głową.
Mięso z grilla to klasyka majówek, ogrodowych spotkań i niedzielnych obiadów z rodziną. Przy grillowaniu mięso opieka się w wysokiej temperaturze, zwykle nad żarem węgla drzewnego, na gazie albo na płycie elektrycznej, a sam sposób przygotowania decyduje o jego wartości bardziej niż rodzaj mięsa.
Grillowanie bywa przedstawiane jako zdrowa alternatywa dla smażenia na oleju, bo nie wymaga dodatku tłuszczu. Jest też drugi biegun: przypalona skórka, dym i kapiący tłuszcz. Sprawdzamy, co z tego jest ważne, jak zmniejszyć ryzyko i komu lepiej grillować rzadziej.
Na plus przeważa to, że mięso zawiera dużo białka i może być grillowane bez dodatku tłuszczu. Na minus idą związki powstające w wysokiej temperaturze i przy bezpośrednim ogniu, dlatego technika i sprzęt liczą się tu bardziej niż u innych potraw.
Związki z wysokiej temperatury
WWA i HCA, rakotwórcze
Na minus
Gdy tłuszcz kapie na ogień, powstają wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, a wysoka temperatura sprzyja heterocyklicznym aminom. Im bardziej spieczona powierzchnia, tym więcej szkodliwych związków.
Białko
średnio 20% masy mięsa
Na plus
Mięso dostarcza białka o wysokiej wartości odżywczej oraz dobrze przyswajalnego żelaza hemowego, cynku i witaminy B12.
Kiełbasa i mięso peklowane
gorsze niż świeże mięso
Na minus
Podczas grillowania w wysokiej temperaturze mięs peklowanych i wędzonych powstają nitrozoaminy z azotanów i azotynów, dlatego lepiej grillować świeże, niepeklowane mięso.
Limit czerwonego mięsa
do 500 g tygodniowo
Z umiarem
Światowa Fundacja Badań nad Rakiem zaleca nie przekraczać 500 g czerwonego mięsa na tydzień, czyli 750 g przed przygotowaniem.
Dodatek tłuszczu
nie jest potrzebny
Na plus
Grillowanie nie wymaga oleju, ale utracone tłuszcze i soki mogą wysuszać jedzenie, więc marynata z ziół i przypraw pomaga zachować soczystość.
Ile mięsa z grilla dziennie i jak jeść z głową
Na grill wybieraj raczej świeże, niepeklowane mięso niż kiełbasę.
Rozpal węgiel wcześniej i zacznij grillować, gdy ogień nie jest już widoczny, a został sam żar.
Kładź mięso na tacce ze stali lub żeliwa, a nie bezpośrednio na ruszcie, żeby tłuszcz nie kapał na żar.
Nie przypalaj i nie grilluj zbyt długo, bo unikanie długiego grillowania i otwartych płomieni osłabia powstawanie szkodliwych związków.
Dokładaj do mięsa grillowane warzywa i owoce oraz surówki lub sałatki, których nie powinno zabraknąć na stole.
Szkodliwość i przeciwwskazania: mięso z grilla
Mięso z grilla szkodzi przede wszystkim wtedy, gdy jest przypalone, często jedzone w dużych ilościach albo grillowane na kiełbasach i wędlinach peklowanych. Przy rozsądnej częstotliwości i dobrej technice ryzyko spada.
Regularne jedzenie czerwonego i przetworzonego mięsa jest związane z większą częstością zachorowań na nowotwory, więc osoby obciążone rodzinnie rakiem jelita grubego powinny szczególnie uważać i częściej wybierać ryby, drób, jaja i nasiona roślin strączkowych.
Szkodliwe jest polewanie żaru płynną podpałką w trakcie grillowania, bo toksyczne związki unoszą się wraz z dymem do żywności.
Tacki aluminiowe mogą szkodzić przy kwaśnych marynatach z octem czy cytryną, bo zwiększa się wtedy stężenie glinu w żywności, który należy ograniczać.
Kiełbasy i mięso peklowane szkodzą bardziej niż świeże, bo azotany i azotyny tworzą w wysokiej temperaturze rakotwórcze nitrozoaminy.
Porady
Marynuj mięso w ziołach i przyprawach, bo takie doprawienie zachowuje smak, nawet jeśli grillujesz na gazie lub prądzie.
Do rozpalenia używaj specjalnej podpałki albo cienkich szczapek z drewna liściastego, bo drewno iglaste ma więcej żywicy i bardziej dymi.
Jeśli mięso marynujesz w occie lub soku z cytryny, użyj tacki stalowej wielokrotnego użytku zamiast aluminiowej.
Zacznij grillowanie od warzyw, a mięso dodaj, gdy temperatura wzrośnie, jeśli masz grill z termostatem.
Najczęstsze pytania
Czy mięso z grilla jest zdrowe?
Bywa, jeśli jest świeże, niepeklowane i niespalone. Samo grillowanie bez oleju jest dobrym pomysłem, ale wysoka temperatura i ogień tworzą związki, które lepiej ograniczać.
Czy mięso z grilla jest szkodliwe?
Okazjonalnie i prawidłowo przygotowane nie jest szkodliwe dla zdrowej osoby. Szkodzi częste, mocno przypalone mięso i kiełbasy z grilla.
Czy grill gazowy jest zdrowszy od węglowego?
Tak, według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej. Tłuszcz skapuje do specjalnego pojemnika, więc się nie spala, a termostat pozwala regulować temperaturę.
Czy warto marynować mięso przed grillowaniem?
Tak, marynata z ziół i przypraw pozwala zachować atrakcyjny smak. Przy marynatach z octem lub cytryną użyj tacki stalowej.
Czy na grillu można przygotować coś poza mięsem?
Tak, grillować można warzywa i owoce. To dobry pomysł, żeby część posiłku nie opierała się na mięsie.