Kofeina
od 28 do 322 mg w porcji
Z umiarem
Porcja kawy w zależności od metody parzenia i odmiany botanicznej może zawierać od 28 do 322 mg kofeiny, więc nie ma jednej wartości dla każdej filiżanki.
Czy kawa po turecku jest zdrowa?
W skrócie Zdrowa z umiarem: kawa po turecku jest gotowana bez filtra, więc zawiera cafestol podnoszący cholesterol, i tradycyjnie z cukrem, ale mała filiżanka zwykle mieści się w dziennym limicie kofeiny.
Kawa po turecku to metoda parzenia: palone ziarna, bardzo drobno zmielone, zagotowuje się w tygielku, zazwyczaj z cukrem, i podaje w małej filiżance. Tradycyjnie jest czarna, nierozcieńczana mlekiem, bardzo mocna i słodka.
Pytania o jej wpływ na zdrowie dotyczą dwóch rzeczy. Po pierwsze kofeiny, bo napój jest mocny. Po drugie braku filtra, który przy kawie przelewowej zatrzymuje część związków z ziaren.
Spis treści
Kawa po turecku: co jest na plus, a co na minus
Przeważa umiar: kawa dostarcza kofeiny w ilościach mieszczących się u zdrowych dorosłych w limicie, ale gotowanie bez filtra i cukier w tradycyjnej wersji to dwa realne minusy.
Limit dzienny
do 400 mg dla dorosłych
Z umiarem
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności uznaje, że do 400 mg kofeiny dziennie, rozłożone w ciągu dnia, nie budzi obaw u zdrowych dorosłych poza kobietami w ciąży.
Cafestol
w kawie bez filtra
Na minus
Cafestol obecny w kawie nieprzefiltrowanej, także tureckiej, jest najsilniejszym znanym w diecie związkiem podnoszącym cholesterol.
Cukier
tradycyjnie słodka
Na minus
Kawę zagotowuje się zazwyczaj z cukrem. Zamawia się ją jednak także bez cukru, z niewielką jego ilością albo średnio słodką.
Dodatki
czarna, bez mleka
Na plus
Tradycyjna kawa po turecku nie jest rozcieńczana mlekiem ani śmietanką, więc nie dokładasz energii z dodatków.
Ile kawy po turecku dziennie i jak jeść z głową
- Policz kofeinę z całego dnia, nie tylko z tej jednej filiżanki: źródłem są także herbata, cola, czekolada i napoje energetyzujące.
- Zamawiaj albo gotuj wersję bez cukru (sade) lub z niewielką jego ilością (az).
- Pij z małej filiżanki i bez dolewki, a fusy zostaw na dnie, gdzie tradycyjnie się osadzają.
- Jeśli masz podwyższony cholesterol, zapytaj lekarza, czy ograniczyć kawę nieprzefiltrowaną na rzecz parzonej przez filtr.
Szkodliwość i przeciwwskazania: kawa po turecku
Kawa po turecku szkodzi głównie osobom, które piją jej dużo albo mają problem z cholesterolem. Ostrożność dotyczy też ciąży, karmienia, dzieci i snu.
- Kawa nieprzefiltrowana szkodzi lipidom: cafestol w badaniach na ludziach podnosił poziom cholesterolu we krwi, więc przy hipercholesterolemii nie pij jej codziennie.
- W ciąży i podczas karmienia piersią bezpieczna dawka kofeiny z wszystkich źródeł to do 200 mg dziennie.
- U dzieci i młodzieży bezpieczny poziom to ok. 3 mg kofeiny na kilogram masy ciała na dobę.
- Pojedyncza dawka 100 mg kofeiny może skrócić i zaburzyć sen u niektórych dorosłych, zwłaszcza gdy wypijesz kawę tuż przed snem.
Porady
- Do kawy po turecku nadaje się każdy rodzaj, byle świeżo prażony i świeżo zmielony na miał.
- Tradycyjnie podaje się ją wraz ze szklanką wody.
- Pije się ją w porze południa i na koniec głównego posiłku, co pomaga nie wypijać kofeiny tuż przed snem.
Najczęstsze pytania
Czy kawa po turecku jest zdrowa?
Jest zdrowa z umiarem. Mała filiżanka mieści się w dziennym limicie kofeiny, ale brak filtra i cukier to jej słabsze strony.
Czy kawa po turecku szkodzi?
Zdrowym dorosłym w rozsądnej ilości raczej nie. Szkodzić może nadmiar kofeiny, a przy podwyższonym cholesterolu także regularne picie kawy nieprzefiltrowanej.
Czy w kawie po turecku jest dużo kofeiny?
To zależy od odmiany ziaren i sposobu parzenia, a dla tej metody nie ma jednej wartości. Dlatego policz ją razem z kofeiną z innych napojów.
Czy kawa po turecku musi być słodka?
Nie. W Turcji zamawia się ją bez cukru (şekersiz, sade), z niewielką jego ilością (az), średnią (orta), normalną (şekerli) albo bardzo słodką (çok şekerli).
Czy kawa po turecku to tradycja?
Tak. W 2013 roku tradycja parzenia i picia kawy w Turcji została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
