W skrócieZdrowy z umiarem: mielony ostropest jako dodatek do potraw jest zwykle dobrze tolerowany, ale nie ma wystarczających dowodów, że chroni wątrobę, a suplementy z niego bywają różnej jakości.
Ostropest plamisty to wysoka roślina o dużych purpurowych kwiatach, pochodząca z Europy. W kuchni i w ziołolecznictwie używa się jego owoców, zwanych nasionami, które zawierają sylimarynę, flawonoidy, witaminy C i K, fitosterole oraz olej z dużą ilością kwasu linolowego.
Wątpliwości dotyczą tego, czy ostropest chroni wątrobę, jak głosi wiele reklam. Amerykański Narodowy Ośrodek Zdrowia Komplementarnego i Integracyjnego (NCCIH) zaznacza, że nie ma wystarczających dowodów wysokiej jakości, by wyciągać pewne wnioski o jego wpływie na zdrowie.
Ostropest plamisty: co jest na plus, a co na minus
Ostropest jest raczej dobrze tolerowany, ale jego domniemane działanie na wątrobę nie ma mocnych dowodów, a suplementy bywają zróżnicowane jakościowo. Dlatego wypada traktować go jako dodatek do potraw, nie jako lek.
Sylimaryna
do 2-3% w owocach
Z umiarem
Najważniejsza substancja ostropestu to sylimaryna, silny przeciwutleniacz, której zawartość w owocach dochodzi do 2-3%. Działanie przeciwutleniające w laboratorium nie oznacza jednak udowodnionego efektu u ludzi.
Olej z nasion
ok. 50% kwasu linolowego
Na plus
Olej z owoców ostropestu zawiera dużo kwasu linolowego, czyli wielonienasyconego kwasu tłuszczowego, co jest zaletą na tle tłuszczów nasyconych.
Dowody na wątrobę
wyniki sprzeczne lub zbyt skromne
Z umiarem
Badania nad ostropestem w chorobach wątroby dały wyniki sprzeczne lub zbyt ograniczone, by wyciągać wnioski. Dwa badania finansowane przez NCCIH nie wykazały korzyści z suplementacji sylimaryną.
Tolerancja
wzdęcia, nudności, gazy
Na plus
Po spożyciu doustnym ostropest wydaje się dobrze tolerowany. Najczęstsze skutki uboczne to wzdęcia, nudności i gazy.
Jakość suplementów
inna zawartość niż na etykiecie
Na minus
Niektóre suplementy zawierały znacząco inną ilość sylimaryny, niż deklarowano, albo były zanieczyszczone pestycydami, mikroorganizmami lub mykotoksynami.
Aminy biogenne
histamina i tyramina
Z umiarem
Owoce ostropestu zawierają aminy biogenne, w tym histaminę i tyraminę, co może mieć znaczenie dla osób wrażliwych na histaminę.
Ile ostropestu plamistego dziennie i jak jeść z głową
Do kuchni wybieraj mielone owoce ostropestu jako niewielki dodatek do kasz, pieczywa czy koktajli, a nie jako lek.
Przy chorobach wątroby nie zastępuj leczenia ostropestem, tylko zapytaj lekarza, czy możesz po niego sięgać.
Wybieraj produkty z pełnym składem od znanego producenta, bo jakość suplementów bywa różna.
Jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki, porozmawiaj z lekarzem, bo niektóre zioła i leki wchodzą w szkodliwe interakcje.
Szkodliwość i przeciwwskazania: ostropest plamisty
Ostropest może szkodzić osobom uczulonym na rośliny pokrewne, kobietom w ciąży i karmiących, osobom wrażliwym na histaminę oraz przyjmującym leki. Dla pozostałych jest zwykle dobrze tolerowanym dodatkiem.
Osobom uczulonym na rośliny pokrewne, takie jak ambrozja, chryzantema, nagietek i stokrotka, ostropest może szkodzić, bo wywołuje reakcje alergiczne.
W medycynie opisano też alergię na ostropest po wdychaniu zmielonych owoców, więc osoby o skłonnościach alergicznych powinny uważać przy pakowaniu i mieleniu.
Kobietom w ciąży i karmiącym ostropest może szkodzić, bo niewiele wiadomo o jego bezpieczeństwie w tym czasie, dlatego omów to z lekarzem.
Osobom z nadwrażliwością na histaminę mogą szkodzić aminy biogenne z owoców, a przyjmującym leki ostropest może szkodzić przez interakcje.
Porady
Pamiętaj, że suplement diety jest żywnością, a nie lekiem, więc obietnice leczenia na opakowaniu traktuj z dystansem.
Jeśli sam uprawiasz ostropest, koszyczki zbiera się pod koniec sierpnia lub we wrześniu, gdy nasiona zmieniają barwę na brązową.
Porównuj etykiety suplementów, bo ilość sylimaryny deklarowana przez producenta nie zawsze zgadza się z zawartością.
Najczęstsze pytania
Czy ostropest plamisty jest zdrowy?
Jako niewielki dodatek do potraw jest zwykle dobrze tolerowany i dostarcza oleju z dużą ilością kwasu linolowego. Nie ma jednak wystarczających dowodów na jego korzyści zdrowotne.
Czy ostropest jest zdrowy dla wątroby?
Wyniki badań nad ostropestem w chorobach wątroby były sprzeczne lub zbyt ograniczone, by wyciągać wnioski. Dwa badania finansowane przez NCCIH nie wykazały korzyści.
Czy ostropest szkodzi?
Zwykle jest dobrze tolerowany, a najczęstsze skutki uboczne to wzdęcia, nudności i gazy. Szkodzić może osobom uczulonym na pokrewne rośliny, takie jak ambrozja czy stokrotka.
Czy ostropest jest bezpieczny w ciąży?
Niewiele wiadomo o jego bezpieczeństwie w ciąży i podczas karmienia piersią, dlatego omów to z lekarzem.
Czy ostropest wchodzi w interakcje z lekami?
Niektóre zioła i leki wchodzą w szkodliwe interakcje, dlatego przed użyciem ostropestu porozmawiaj z lekarzem, jeśli przyjmujesz jakiekolwiek leki.
Co zawiera ostropest plamisty?
Owoce zawierają sylimarynę, flawonoidy, aminy biogenne, witaminy C i K, fitosterole oraz olej z dużą ilością kwasu linolowego.