Kalorie
504-542 kcal w 100 g
Na minus
To produkt bardzo energetyczny, więc nawet niewielka garść dostarcza sporo kalorii.
Czy prażynki są zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: prażynki to wysoko przetworzona, słona przekąska ze skrobi ziemniaczanej i oleju, bogata w tłuszcz, sól i kalorie, więc lepiej traktować je jako wyjątek.
Prażynki to chrupiące, słone przekąski, w których podstawą jest skrobia ziemniaczana albo suszone ziemniaki, a dodatkami olej roślinny i sól. Są dostępne w wersji solonej i smakowej, na przykład serowej.
Opisy trzech popularnych opakowań, dwóch solonych i jednego serowego, pokazują, że wszystkie dostają ocenę D w skali Nutri-Score. Wątpliwości budzą tłuszcz, sól i akrylamid, który powstaje przy wysokiej temperaturze. Liczby poniżej pochodzą z tych trzech etykiet i różnią się między markami.
Spis treści
Prażynki: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważają kalorie, tłuszcz, sól i przetworzenie, a na plus jest tylko niewielka ilość cukru. Dlatego prażynki lepiej zostawić na okazje, a nie na codzienną przekąskę.
Tłuszcz
29-32 g w 100 g
Na minus
Tłuszcz to około jednej trzeciej produktu. Nasycone kwasy tłuszczowe są w umiarkowanej ilości, od 2 do 2,5 g w 100 g.
Sól
1,77-2,1 g w 100 g
Na minus
WHO zaleca dla dorosłych mniej niż 5 g soli dziennie, więc 100 g prażynek zużywa dużą część tego limitu.
Cukry
0,5-2,6 g w 100 g
Na plus
Cukru jest mało, bo to przekąska słona, choć wersja serowa miała go najwięcej z trzech opakowań.
Przetworzenie
żywność wysokoprzetworzona
Na minus
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zalicza słone przekąski do żywności wysokoprzetworzonej, której duże spożycie wiąże się z większym ryzykiem otyłości i innych chorób dietozależnych.
Akrylamid
powstaje powyżej 120 stopni C
Z umiarem
EFSA opisuje akrylamid jako związek tworzący się w skrobiowej żywności przy wysokiej temperaturze. Chipsy i przekąski ziemniaczane mają go względnie dużo, ale ich udział w całkowitej ekspozycji jest ograniczony.
Ile prażynek dziennie i jak jeść z głową
- Nie ma zalecanej porcji prażynek, więc nasyp małą miskę na okazję zamiast jeść z całej torebki.
- Ogranicz słone przekąski i wybieraj produkty o mniejszej ilości soli, a w pozostałych posiłkach dnia nie dosalaj potraw przy stole.
- Czytaj skład: w jednym z opakowań skrobia ziemniaczana to 59%, a ziemniaków w proszku jest tylko 8,8%, więc „ziemniaczane” nie znaczy „z ziemniaków”.
Szkodliwość i przeciwwskazania: prażynki
Prażynki szkodzą przede wszystkim przy częstym jedzeniu: sól podnosi ciśnienie, tłuszcz i kalorie sprzyjają nadwadze, a dieta oparta na wysoko przetworzonej żywności wiąże się z większym ryzykiem chorób.
- Osoby z nadciśnieniem, chorobami serca lub nerek powinny unikać słonych przekąsek, bo wysokie spożycie soli może powodować wzrost ciśnienia krwi i zwiększać ryzyko chorób serca oraz udaru.
- Przeciętne spożycie soli na świecie to 11 g dziennie, ponad dwa razy więcej niż zaleca WHO, więc dodatkowa słona przekąska łatwo przesuwa dzień ponad limit.
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej opisuje, że większe spożycie żywności ultraprzetworzonej wiązało się z większym o 55% ryzykiem otyłości i o 12% cukrzycy typu 2.
- Alergicy powinni czytać etykiety: wersja serowa zawiera serwatkę w proszku, czyli mleko z laktozą, a niektóre produkty mogą zawierać gluten i orzeszki arachidowe.
Porady
- Nie jedz prosto z torebki. Przełóż porcję do miseczki i odłóż resztę, bo opakowania mają od 84 do 120 g.
- Po słonej przekąsce wybierz resztę dnia mniej słoną i nie dosalaj potraw przy stole.
- Porównuj etykiety i wybieraj produkty o niższej zawartości soli oraz tłuszczu, bo między markami są wyraźne różnice.
Najczęstsze pytania
Czy prażynki są zdrowe?
Nie na co dzień. To słona, tłusta i wysoko przetworzona przekąska, więc najlepiej jeść ją rzadko i w małej porcji.
Czy prażynki są szkodliwe?
Szkodzą głównie przy częstym jedzeniu, przede wszystkim osobom z nadciśnieniem, nadwagą i chorobami serca. Pojedyncza mała miska od czasu do czasu nie przekreśla zdrowej diety.
Czy prażynki serowe są gorsze od solonych?
Serowa wersja miała nieco mniej tłuszczu, ale najwięcej soli i cukru z trzech opakowań, a do tego zawiera mleko.
Co oznacza Nutri-Score D?
Wynik w skali od A do E uwzględnia kalorie, tłuszcze nasycone, cukry i sól oraz składniki pożądane, jak białko, błonnik i warzywa. D to ocena niska, a wszystkie trzy opakowania ją dostały.
Z czego robi się prażynki?
Z skrobi ziemniaczanej albo suszonych ziemniaków, oleju rzepakowego lub palmowego i soli. Wersje smakowe mają dodatki, na przykład serwatkę w proszku, suszoną cebulę i przyprawy.
