W skrócieZdrowe: kiszonki są niskokaloryczne i dostarczają bakterii fermentacji mlekowej oraz witaminy C, ale trzeba pilnować soli, a przy nietolerancji histaminy bywają kłopotliwe.
Kiszonki to warzywa, a czasem owoce, konserwowane przez fermentację mlekową: bakterie rozkładają cukry na kwas mlekowy, który hamuje procesy gnicia. Najpopularniejsze są kapusta i ogórki, ale ukisić można też buraki, kalafior, marchew, paprykę czy cytryny.
Kiszonki chwali się za wpływ na jelita, lecz nie wszystko, co w sklepie nazywa się kiszonką, ma żywe bakterie. Wątpliwości budzą też sól w zalewie i histamina, dlatego ocena zależy od ilości i od tego, kto je je.
Przeważają zalety: mało kalorii, bakterie fermentacji mlekowej i witamina C. Na minus działają sól w zalewie, a dla części osób także histamina. Poniżej sprawdzamy, co dokładnie wynika z danych o kiszonkach.
Bakterie fermentacji mlekowej
Lactobacillus i Bifidobacterium
Na plus
Żywność fermentowana jest cennym źródłem bakterii fermentacji mlekowej, ważnych dla mikrobioty jelitowej. Sklepowe kiszonki są jednak najczęściej pasteryzowane, czyli bez żywych bakterii.
Witamina C
20-30 mg w 100 g kapusty
Na plus
W 100 g kiszonej kapusty jest od 20 do 30 mg witaminy C, zależnie od opracowania.
Kalorie
17 kcal w 100 g kapusty
Na plus
Kapusta kiszona ma 17 kcal w 100 g, w tym 2,3% węglowodanów i 0,7% błonnika.
Sól
1,5-2,5% soli w kapuście
Na minus
Zawartość soli w kapuście kwaszonej powinna wynosić od 1,5 do 2,5%, a maksymalne dzienne spożycie soli to 5 g.
Histamina
rośnie przy fermentacji
Z umiarem
Zawartość histaminy w żywności rośnie wraz z fermentacją, dlatego kiszonki warzywne są wśród produktów najczęściej wykluczanych w diecie antyhistaminowej.
Ile kiszonek dziennie i jak jeść z głową
Jedz kiszonki jako dodatek do obiadu lub kolacji, na przykład kilka łyżek surówki z kapusty, a nie jako główne danie.
Szukaj kiszonek niepasteryzowanych albo ukisz własne. Warzywa zalewa się słoną zalewą, a dojrzewają średnio około 4 tygodni.
Wliczaj kiszonki do dziennego limitu soli, który wynosi 5 g, i nie dosalaj dań, do których podajesz kapustę lub ogórki.
Zmieniaj rodzaj kiszonek: do kiszenia nadaje się większość warzyw, na przykład buraki, kalafior, marchew czy papryka.
Szkodliwość i przeciwwskazania: kiszonki
Kiszonki nie szkodzą większości zdrowych osób, jeśli jest ich rozsądna ilość. Ostrożność dotyczy osób z nietolerancją histaminy, z nadciśnieniem oraz sytuacji, gdy domowa kiszonka nie była właściwie przygotowana.
Przy nietolerancji histaminy kiszonki mogą szkodzić. W diecie antyhistaminowej wyklucza się je w fazie eliminacji, która trwa od 2 do nawet 8 tygodni, a samą dietę stosuje się tylko przy podejrzeniu nietolerancji i najlepiej z lekarzem.
Osoby z nadciśnieniem tętniczym i chorobami serca powinny liczyć sól z zalewy, bo jej nadmiar szkodzi i sprzyja nadciśnieniu, udarowi oraz zawałowi serca.
Przy kiszeniu w domu produkty muszą być w całości zanurzone w zalewie, bo kwas mlekowy chroni przed szkodliwymi mikroorganizmami, takimi jak pleśń czy drożdże. Słoiki sprawdzaj pod kątem szczelności i pleśni.
Kiszonki nie zastępują leczenia ani zbilansowanej diety, więc nie traktuj ich jako środka na choroby jelit czy wątroby.
Porady
Na etykiecie sprawdź, czy kiszonka jest pasteryzowana. Taka nie zawiera żywych bakterii.
Domowe kiszonki przechowuj w chłodnej, przewiewnej piwnicy lub nieogrzewanej spiżarni, w miejscu nienasłonecznionym i z dala od piekarnika.
Kiszone ogórki i kapusta to dobry dodatek do kanapek i sałatek, więc łatwo je włączyć do codziennych posiłków.
Kiszone buraki zawierają sporo minerałów, witamin i bakterii, a przydadzą się też w barszczu czerwonym.
Najczęstsze pytania
Czy kiszonki są zdrowe?
Tak, są dobrym dodatkiem do diety, bo mają mało kalorii i są źródłem bakterii fermentacji mlekowej. Trzeba tylko pilnować ilości soli.
Czy kiszonki szkodzą?
Zdrowym osobom w rozsądnej ilości nie szkodzą. Mogą szkodzić przy nietolerancji histaminy, a nadmiar soli z zalewy jest niekorzystny przy nadciśnieniu.
Czy kiszonki są zdrowe na jelita?
Ogórki i kapusta kiszona należą do produktów fermentowanych, które mają znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania mikrobioty jelitowej. Liczą się żywe bakterie, więc pasteryzowane kiszonki mogą ich nie mieć.
Czy kiszonki są zdrowe na wątrobę?
Brak wiarygodnych danych, by obiecywać kiszonkom wpływ na wątrobę. Traktuj je jako element zbilansowanej diety i pilnuj soli.
Jakie warzywa można kisić?
Większość warzyw: ogórki, paprykę, kalafior, cebulę, dynię, cukinię, a także marchew, pietruszkę, buraki, seler, rzepę i rzodkiew. Kisić można także owoce, jak jabłka, gruszki czy cytryny.