Sos sojowy jasny i ciemny
Ma gluten
Oba klasyczne warianty mają w składzie mąkę pszenną; różnią się czasem fermentacji, kolorem i intensywnością smaku.
Czy sos sojowy ma gluten?
Ma gluten Tak, klasyczny sos sojowy warzy się z soi i pszenicy, więc zawiera gluten; bez glutenu są tylko sosy oznaczone jako bezglutenowe.
Zwykły sos sojowy ma gluten, bo oprócz soi, wody i soli zawiera pszenicę. W składzie popularnego jasnego sosu sojowego mąka pszenna pojawia się zaraz po soi, wodzie i soli, a Stowarzyszenie Osób z Celiakią umieszcza zwykły sos sojowy na liście produktów z glutenem.
Pszenica trafia do sosu razem z soją na etapie fermentacji i nie znika podczas warzenia, więc gotowy sos pozostaje produktem z glutenem.
Na rynku są jednak sosy sojowe bezglutenowe, warzone bez pszenicy, a także japońskie tamari, które tradycyjnie powstaje głównie z soi. Przy celiakii liczy się wyłącznie napis „bezglutenowy” na butelce.
Spis treści
Sos sojowy: odmiany i produkty z glutenem i bez
Sos sojowy występuje w wielu odmianach: jasny, ciemny, słodki czy o obniżonej zawartości soli, a do tego jest bazą marynat, sosów teriyaki i dipów. Większość z nich dziedziczy pszenicę po klasycznym sosie. Bezpieczne są tylko produkty, które producent opisał jako bezglutenowe.
Sos sojowy z mniejszą ilością soli
Ma gluten
Mniej soli nie oznacza mniej pszenicy, więc taki sos ocenia się jak zwykły.
Tamari
Może zawierać
Bywa warzone bez pszenicy, ale nie zawsze; decyduje etykieta konkretnej marki.
Sos sojowy bezglutenowy
Nie ma glutenu
Warzony bez pszenicy, np. tylko z soi, wody, soli i cukru, więc nadaje się przy celiakii.
Teriyaki, marynaty i sosy do woka
Ma gluten
Gotowe sosy na bazie zwykłego sosu sojowego dziedziczą gluten, chyba że mają oznaczenie bezglutenowe.
Czym zastąpić sos sojowy na diecie bezglutenowej
Tamari bezglutenowe
Najbliższe smakiem zwykłemu sosowi sojowemu, gęstsze i bardziej wyraziste, dobre do sushi i dań z woka.
Bezglutenowy sos sojowy jasny
Zamiennik jeden do jednego w marynatach, zupach i sałatkach.
Sos z nektaru kokosowego (coconut aminos)
Łagodniejszy i słodszy, sprawdzi się w dressingach i daniach dla dzieci; przeczytaj skład, bo receptury bywają różne.
Sos sojowy a celiakia: na co uważać
Sos sojowy jest jednym z najczęściej przeoczanych źródeł glutenu, bo nazwa kojarzy się wyłącznie z soją. Szczególnie łatwo trafić na niego w kuchni azjatyckiej, w gotowych marynatach i w daniach na wynos, gdzie składu nie widać na talerzu.
- W restauracji sushi czy wok barze zapytaj, czy kuchnia ma bezglutenowy sos sojowy, bo zwykły dodaje się też do marynat i smażonego ryżu.
- Sama soja jest bezglutenowa, więc tofu naturalne czy edamame nie są problemem; kłopot dotyczy produktów doprawianych zwykłym sosem.
- Przy alergii na soję sos sojowy odpada niezależnie od glutenu, także w wersji bezglutenowej.
Porady
- Butelkę bezglutenowego sosu oznacz i trzymaj osobno, bo kolorem nie różni się od zwykłego.
- Marynując mięso dla całej rodziny, użyj od razu tamari bezglutenowego zamiast przygotowywać dwie wersje.
- Gotowy sos do woka zastąp domową mieszanką bezglutenowego sosu sojowego, czosnku, imbiru i miodu.
Najczęstsze pytania
Czy tamari ma gluten?
Tamari tradycyjnie zawiera dużo mniej pszenicy niż zwykły sos sojowy albo nie ma jej wcale, ale receptury marek się różnią. Amerykańska Celiac Disease Foundation uznaje za bezglutenowe tylko tamari robione bez pszenicy, więc tego szukaj na etykiecie.
Czy mała ilość sosu sojowego szkodzi przy celiakii?
Tak, przy celiakii szkodzą już śladowe ilości glutenu, a kilka kropel zwykłego sosu sojowego wystarczy, żeby danie przestało być bezglutenowe. Nie ma więc „bezpiecznej łyżeczki” zwykłego sosu.
Czy sushi ma gluten?
Ryż, ryba i nori są zwykle bezglutenowe, ale zwykły sos sojowy, tempura, panko i niektóre sosy polewane na rolki zawierają gluten. Do sushi zamów albo przynieś bezglutenowy sos sojowy.
Jak sprawdzić, czy sos sojowy ma gluten?
Przeczytaj skład: pszenica albo mąka pszenna będzie w nim wyróżniona jako alergen. Brak pszenicy w składzie i słowo „bezglutenowy” na etykiecie oznaczają sos odpowiedni przy celiakii.
