Botanika
owoc (pestkowiec)
Owocem jest cała kulista lub jajowata całość, z miąższem na zewnątrz i twardą pestką w środku.
Czy pistacja to owoc?
W skrócie Pistacja to botanicznie pestkowiec, czyli owoc miąższowy z twardą pestką, w której kryje się jadalne nasiono, a w kuchni nazywa się je orzeszkiem pistacjowym.
Ziarenka pistacji kojarzą się z orzechami, więc pytanie, czy to w ogóle owoc, brzmi dziwnie. Tymczasem to, co chrupiesz, jest tylko częścią większej całości.
Pistacja właściwa tworzy kuliste lub jajowate pestkowce z pojedynczym nasieniem zamkniętym w zdrewniałym endokarpie. Pestkowiec to rodzaj owocu miąższowego, a orzech według botaników jest owocem suchym. Stąd bierze się spór: owoc, nasiono czy orzech.
Spis treści
Pistacja: co mówi nauka, kuchnia i prawo
Pistacja jest owocem, a konkretnie pestkowcem, w którym jemy nasiono zamknięte w twardej pestce. W kuchni mówi się o niej orzeszek, ale botanicy odróżniają taki owoc od prawdziwego orzecha.
Część jadalna
nasiono
Jadalne, bogate w oleje pestki zwane orzeszkami pistacjowymi to nasiona zamknięte w zdrewniałym endokarpie.
Orzech botaniczny
nie jest orzechem
Orzech to suchy, niepękający, jednonasienny owoc o twardej owocni niezrośniętej z nasieniem, a pestkowiec ma zmięśniały mezokarp. Pistacja nie spełnia więc botanicznej definicji orzecha.
Młode pędy
warzywo
Jako warzywo spożywane są młode pędy pistacji chińskiej, innego gatunku tego samego rodzaju.
Co z tego wynika w kuchni
- Traktuj pistację w kuchni jak nasiono do przekąsek i deserów, choć botanicznie jest pestkowcem, tak jak brzoskwinia.
- Łupinka, którą zrzucasz, to zdrewniały endokarp, czyli pestka, więc jest częścią owocu, a nie przypadkowym odpadem.
- Szukając przepisów, wpisuj orzeszki pistacjowe, bo tak nazywa się jadalne pestki.
- Nie mieszaj pędów z ziarenkami: jako warzywo jada się młode pędy pistacji chińskiej, a nie pistacji właściwej.
Najczęstsze nieporozumienia: pistacja
Pistacja budzi kilka nieporozumień, które wynikają z mieszania owocu, pestki i nasiona. Oto najczęstsze z nich razem ze sprostowaniem.
- Pestka w pestkowcu nie jest nasionem, tylko zdrewniałym endokarpem, a nasiono znajduje się dopiero wewnątrz niej.
- Mastyks nie ma nic wspólnego z ziarenkami, bo to żywica pistacji kleistej, żuta co najmniej od starożytności.
- Nie każdy gatunek rodzaju Pistacia daje jadalne orzeszki, bo jadalne pestki ma pistacja właściwa, a pistacja terpentynowa dostarcza nasion do olejku terpentynowego.
Porady
- Pistacja należy do rodziny nanerczowatych i jest rośliną dwupienną.
- Pestkowcami są też czereśnia, tarnina i oliwka, o której znajdziesz osobną stronę z podobnym dylematem.
- Rośliny z rodzaju Pistacia rosną na półkuli północnej, między innymi w basenie Morza Śródziemnego.
- Podobnie jak pistacja, kasztan jadalny i kakao dostarczają nam nasion ukrytych w owocach.
Najczęstsze pytania
Czy pistacja to owoc?
Tak. Cały owoc jest pestkowcem, a jadalne ziarno to nasiono ukryte wewnątrz pestki.
Pistacja to owoc czy warzywo?
Owoc, bo powstaje z zalążni kwiatu i zawiera nasiono. Warzywem bywają tylko młode pędy pistacji chińskiej.
Czy pistacja to orzech?
W kuchni tak się o niej mówi, ale botanicznie nie, bo pestkowiec ma miąższ, a orzech jest owocem suchym.
Jak wygląda owoc pistacji?
Jest kulisty lub jajowaty, z zewnątrz czerwony do purpurowego, a czasem brązowiejący lub czerniejący.
