Czy przyprawy są zdrowe?

W skrócie Zdrowe: czyste przyprawy w kuchennych ilościach wnoszą składniki roślinne i pozwalają użyć mniej soli i cukru, pod warunkiem że wybierasz pojedyncze przyprawy, a nie mieszanki pełne soli.

Przyprawy to składniki potraw dodawane zwykle w niewielkich ilościach, aby poprawić smak, zapach, a czasem wygląd, jak w przypadku kurkumy czy szafranu. Dzieli się je na ziołowe, warzywne i korzenne, a kupuje pojedynczo albo w mieszankach, takich jak curry czy zioła prowansalskie.

Wątpliwości biorą się z dwóch skrajności: jedni przypisują przyprawom niemal cudowne działanie, inni obawiają się mieszanek z solą i wzmacniaczami smaku. Prawda leży pośrodku, bo czyste przyprawy są wartościowym dodatkiem, ale nie zastępują warzyw, leków ani urozmaiconej diety.

Spis treści

Przyprawy: co jest na plus, a co na minus

Na plus przeważają składniki roślinne i możliwość ograniczenia soli, a na minus mieszanki z solą oraz nadmiar niektórych przypraw. Dobrze dobrane przyprawy są sprzymierzeńcem kuchni, ale nie lekiem.

Witaminy i minerały

w niewielkich ilościach

Na plus

Przyprawy zawierają witaminy i składniki mineralne, na przykład witaminę C w natce pietruszki, wapń w suszonej bazylii czy magnez i żelazo w suszonej mięcie. Dodawane w małych ilościach nie zastąpią jednak warzyw.

Związki roślinne

eugenol, przeciwutleniacze

Na plus

Bazylia zawiera eugenol, związek opisywany jako przeciwzapalny, a goździki są bogate w przeciwutleniacze. To dodatek do zdrowej diety, a nie lek.

Zamiast soli

pomagają ograniczyć sól

Na plus

Umiejętne stosowanie przypraw pozwala używać mniej soli, której spożycie w Polsce przekracza 5-krotnie normę. Cukier w deserach można częściowo zastąpić cynamonem czy wanilią.

Mieszanki z solą

często dużo soli

Na minus

Niektóre miksy warzywno-ziołowe poza przyprawami zawierają duże ilości soli i wzmacniaczy smaku. Lepiej wybierać mieszanki o znanym, stałym składzie, na przykład curry czy zioła prowansalskie.

Nadmiar

w nadmiarze mogą szkodzić

Z umiarem

Stosowane w nadmiarze przyprawy, na przykład pieprz, cynamon czy gałka muszkatołowa, mogą wywoływać przykre dolegliwości. Cynamon zawiera też pewną ilość kumaryny, którą podejrzewa się o toksyczny wpływ na nerki i wątrobę.

Świeże czy suszone

świeże zachowują więcej

Z umiarem

Najwięcej korzystnych składników dają świeże zioła, bo nie zdążyły się z nich ulotnić. Domowych ziół nie susz w piekarniku, bo tracą wtedy sporo substancji prozdrowotnych.

Ile przypraw dziennie i jak jeść z głową

  1. Nie ma jednej dziennej porcji przypraw, więc dodawaj je do smaku, w kuchennych ilościach, a nie łyżkami jak suplement.
  2. Kupuj pojedyncze przyprawy albo mieszanki o znanym składzie, a miksy warzywno-ziołowe sprawdzaj na etykiecie pod kątem soli i wzmacniaczy smaku.
  3. Świeże zioła, na przykład tymianek czy bazylię, dodawaj tuż po ugotowaniu, mielone przyprawy pod koniec gotowania, a twarde kłącza, jak imbir, na początku.
  4. Zamiast dosalać potrawy, sięgaj po zioła, czosnek, cebulę, pieprz i sok z cytryny, bo dzienny limit to 5 g soli dodawanej do potraw i zawartej w produktach.
  5. Jeśli lubisz cynamon, wybieraj częściej cejloński, który zawiera najmniej kumaryn.

Szkodliwość i przeciwwskazania: przyprawy

Przyprawy szkodzą głównie w nadmiarze i w mieszankach pełnych soli. Ostrożność dotyczy też osób z wrzodami żołądka i nadkwasotą, kobiet w ciąży oraz chorych na wątrobę i nerki.

Porady

Najczęstsze pytania

Czy przyprawy są zdrowe?

Tak, czyste przyprawy w kuchennych ilościach są zdrowym dodatkiem, bo wnoszą witaminy, minerały i związki roślinne oraz pozwalają użyć mniej soli.

Czy przyprawy szkodzą?

Szkodzą w nadmiarze, w mieszankach z dużą ilością soli i osobom z wrzodami żołądka lub nadkwasotą. Przy zdrowym żołądku kuchenne ilości zwykle nie szkodzą.

Czy mieszanki przypraw są zdrowe?

To zależy od składu. Mieszanki o znanym składzie, jak curry czy zioła prowansalskie, są dobre, ale niektóre miksy zawierają dużo soli i wzmacniaczy smaku.

Czy świeże zioła są zdrowsze od suszonych?

Świeże zioła dają najwięcej korzystnych składników, bo te nie zdążyły się ulotnić. Suszone są jednak wygodną i dobrą alternatywą, byle nie suszyć ich w piekarniku.

Czy przyprawy mogą zastąpić sól?

Tak, częściowo. Zioła, czosnek, pieprz czy cytryna dodają smaku, dzięki czemu łatwiej ograniczyć sól, której w Polsce zjadamy za dużo.

Czy przyprawy leczą?

Nie, to dodatek do diety, a nie lek. Dawniej uważano niektóre zioła za lecznicze, ale dziś traktuje się przyprawy jako uzupełnienie zdrowego żywienia.

Inne produkty

Wszystkie produkty