Błonnik
5,8 g w 100 g
Na plus
Chleb żytni zawiera dużą ilość błonnika, który syci i jest ważny dla jelit.
Czy chleb żytni jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy, jeśli jest razowy i na zakwasie: chleb żytni ma dużo błonnika i niższy indeks glikemiczny niż pszenny, ale jasne wersje z barwnikiem, cukrem lub dużą ilością soli są znacznie gorszym wyborem.
Chleb żytni to pieczywo z mąki ze zmielonych ziaren żyta, zwykle gęstsze i ciemniejsze od pszennego. Tradycyjnie wypieka się go na zakwasie, który zakwasza ciasto i nadaje bochenkowi wyrazisty smak.
O tym, czy jest zdrowy, decyduje nie samo zboże, lecz stopień przetworzenia mąki i dodatki. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej radzi sięgać po chleb z mąki razowej, pełnoziarnistej i z pełnego przemiału.
Spis treści
Chleb żytni: co jest na plus, a co na minus
Przeważają plusy, o ile wybierzesz chleb razowy: dużo błonnika, niewiele tłuszczu i łagodniejszy wpływ na cukier we krwi niż po pszennym. Minusy to sól, możliwy dodatek cukru i barwników oraz gorsza strawność ciemnego pieczywa.
Indeks glikemiczny
IG 50 w razowym
Na plus
W porównaniu z chlebem pszennym chleb żytni po zjedzeniu powoduje wolniejszy wzrost poziomu cukru we krwi.
Kalorie
259 kcal w 100 g
Z umiarem
Wartość kaloryczna mąki pszennej i żytniej jest bardzo zbliżona, więc o energii decydują dodatki i to, co kładziesz na kromkę.
Tłuszcz
niewielka ilość
Na plus
Chleb żytni ma mało tłuszczu, o ile producent nie dodał go do ciasta.
Sól
pieczywo dokłada jej dużo
Z umiarem
Pieczywo należy do produktów, które w istotnym stopniu dokładają soli do diety, a jej dzienny limit to 5 g.
Dodatki
cukier, karmel, barwniki
Na minus
Niektóre bochenki zawdzięczają ciemny kolor karmelowi, a cukier bywa ukryty pod nazwami takimi jak glukoza, sacharoza czy syrop glukozowo-fruktozowy.
Ile chleba żytniego dziennie i jak jeść z głową
- Wybieraj chleb z mąki razowej, pełnoziarnistej, z pełnego przemiału, bo ma więcej witamin, składników mineralnych i błonnika niż jasny.
- Zamiast bułek jedz kromki chleba, bo w bułkach znacznie częściej znajdziesz dodatek cukru i niskiej jakości tłuszczu.
- Nie rezygnuj z pieczywa na diecie odchudzającej: wartość kaloryczna jasnego i ciemnego pieczywa jest zbliżona, a diety wykluczające wyroby piekarnicze nie wydają się zasadne.
- Liczbę kromek dopasuj do swojego zapotrzebowania na energię i do reszty menu, a na kanapkę dokładaj warzywa.
Szkodliwość i przeciwwskazania: chleb żytni
Chleb żytni szkodzi głównie wtedy, gdy jest przesolony, dosładzany lub barwiony, a także osobom z dolegliwościami przewodu pokarmowego, bo ciemne pieczywo jest trudniej strawne. Przy cukrzycy i celiakii poradź się lekarza.
- Ciemne pieczywo jest bardziej ciężkostrawne niż białe, więc przy dolegliwościach żołądka i jelit lepszy bywa lekko czerstwy biały chleb albo pieczywo graham.
- Nadmiar soli wiąże się z nadciśnieniem tętniczym, udarem i zawałem serca, a pieczywo dokłada jej do jadłospisu więcej, niż się wydaje.
- Chleb tylko pozornie razowy, zabarwiony karmelem i dosładzany, traci walory ciemnego pieczywa, a nadmiar cukrów prostych sprzyja nadwadze.
- Cukrzyca: razowy chleb żytni ma umiarkowany indeks glikemiczny, ale nadal jest pieczywem z węglowodanami, więc porcję ustal z lekarzem lub dietetykiem.
- Celiakia i nadwrażliwość na gluten: wybór pieczywa skonsultuj z lekarzem, bo chleb żytni może być szkodliwy dla osób na diecie bezglutenowej.
Porady
- Czytaj skład: im krótszy, tym lepiej, a klasyczny chleb żytni to zakwas, mąka żytnia, woda i sól.
- Szukaj piekarni, która podaje na stronie skład i wartość odżywczą, bo pieczywo dopiekane z mrożonek zawiera mniej witamin i składników mineralnych.
- Chleb żytni bywa wypiekany z dodatkiem mąki pszennej, dlatego sprawdź, czy mąka żytnia jest pierwszym składnikiem.
- Zwróć uwagę na to, co kładziesz na kromkę: warzywa i chude dodatki są lepsze niż tłuste smarowidła.
Najczęstsze pytania
Czy chleb żytni jest zdrowy?
Tak, zwłaszcza razowy, bo ma dużo błonnika i mało tłuszczu. Wybieraj krótki skład bez cukru i barwników oraz pilnuj ilości soli.
Czy chleb żytni jest szkodliwy?
Zwykle nie, ale gorzej wypada przesolony, dosładzany albo barwiony karmelem. Ciemny chleb bywa też trudny do strawienia przy dolegliwościach żołądka.
Czy chleb żytni na zakwasie jest zdrowy?
Tak, pieczywo na zakwasie ma wyższą wartość odżywczą, niższy indeks glikemiczny i korzystnie wpływa na mikroflorę przewodu pokarmowego.
Czy chleb żytni jest zdrowy dla cukrzyka?
Chleb żytni razowy ma IG 50, czyli umiarkowany indeks glikemiczny, ale i tak wlicza się go do węglowodanów w diecie. Porcję ustal z lekarzem lub dietetykiem.
Czy chleb żytni z Biedronki jest zdrowy?
Ocena zależy od składu konkretnego bochenka, a nie od sklepu. Sprawdź na etykiecie, czy to mąka razowa i zakwas, czy raczej jasna mąka z barwnikiem i cukrem.
Czy chleb żytni jest zdrowy na jelita?
Błonnik z razowego pieczywa jest ważny dla jelit, ale ciemny chleb trudniej się trawi, więc przy dolegliwościach zapytaj lekarza o odpowiedni rodzaj.
Czy pieczywo żytnie ma mniej kalorii niż pszenne?
Nie, wartość kaloryczna obu mąk jest bardzo zbliżona, a o różnicach między bochenkami decydują dodatki.
