Aromat
intensywny, wystarczy odrobina
Na plus
Smak anyżu jest korzenny, piekący i słodkawy. Przyprawę należy dodawać z umiarem, bo ma bardzo intensywny smak.
Czy anyż jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy z umiarem: anyż to aromatyczna przyprawa, której używa się w małych ilościach i która nie budzi zastrzeżeń u większości osób, ale wymaga ostrożności przy alergii, salicylanach i herbatkach z badianu.
Anyż to nazwa dwóch różnych roślin. Anyż gwiaździsty, zwany też badianem, to brązowa gwiazdka z Dalekiego Wschodu, rosnąca w południowych Chinach i Wietnamie. Biedrzeniec anyż, czyli anyżek, pochodzi znad Morza Śródziemnego i daje drobne nasiona. Obie przyprawy zawierają anetol, dlatego smakują podobnie, choć biedrzeniec jest nieco łagodniejszy.
W kuchni anyż trafia do pierników, deserów, grzanego wina i likierów oraz do potraw mięsnych, a gwiaździsty wchodzi w skład przyprawy pięciu smaków i curry. Wątpliwości dotyczą ilości, alergii i pomyłek: spokrewniony badian japoński jest toksyczny, a anyż dodaje się po odrobinie, nie garściami.
Spis treści
Anyż: co jest na plus, a co na minus
W kuchennych ilościach anyż jest bezpieczną przyprawą, a ostrożność dotyczy nie samej przyprawy, ale pomyłek w gatunku, alergii na rośliny selerowate i nadwrażliwości na salicylany. Kafle pokazują, na co uważać.
Badian właściwy
nietoksyczny
Na plus
Anyż gwiaździsty z gatunku Illicium verum, czyli przyprawa z kuchni, nie jest toksyczny.
Badian japoński
toksyczny, nie do jedzenia
Na minus
Podobny badian japoński jest toksyczny i zawiera neurotoksynę anizatynę. Opisywano ciężkie objawy po herbatkach z badianu, być może z powodu zafałszowania.
Salicylany
zioła i przyprawy w tabeli
Z umiarem
Anyż jest w tabeli salicylanów wśród ziół i przypraw, które przy nadwrażliwości na te związki są niewskazane.
Alergia
uczulenie na selerowate
Z umiarem
Preparatów z anyżem nie mogą stosować osoby uczulone na anyż, anetol lub rośliny selerowate, takie jak kminek, seler, kolendra, koper i fenkuł.
Preparaty ziołowe
od 12. roku życia
Z umiarem
Leki ziołowe z owocem anyżu mają ograniczenia: dorośli i młodzież powyżej 12 lat i nie dłużej niż dwa tygodnie. To zasady dla preparatów, nie dla szczypty przyprawy.
Ile anyżu dziennie i jak jeść z głową
- Dodawaj anyż oszczędnie, bo ma bardzo intensywny smak. W przepisie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej na dwie porcje potrawy wystarczyła jedna gwiazdka.
- Kupuj anyż gwiaździsty od pewnego sprzedawcy, z podaną nazwą gatunku Illicium verum, żeby uniknąć pomylenia z toksycznym badianem japońskim.
- Używaj do pierników, deserów, grzanego wina i potraw z wieprzowiny, wołowiny, cielęciny czy drobiu, w ilości z przepisu.
- Trzymaj się ilości z przepisu i smaku potrawy, a mielony dodawaj ostrożnie, bo łatwiej przesadzić.
Szkodliwość i przeciwwskazania: anyż
Anyż w kuchennych ilościach szkodzi rzadko. Ryzyko dotyczy alergików, osób z nadwrażliwością na salicylany, dzieci i osób pijących mocne napary oraz sytuacji, gdy trafi się badian japoński.
- Alergikom szkodzi anyż, jeśli są uczuleni na anyż, anetol lub rośliny selerowate. Mogą wystąpić reakcje skóry lub dróg oddechowych.
- Szkodliwy bywa badian japoński: zawiera neurotoksynę, a po herbatkach z badianu zgłaszano ciężkie objawy neurologiczne, w tym drgawki. Nie pij naparów od nieznanego sprzedawcy.
- Przy nadwrażliwości na salicylany niewskazane są zioła i przyprawy, w tym anyż, więc zasady diety ustal z lekarzem lub dietetykiem.
- Preparaty z owocami anyżu nie są dla dzieci poniżej 12 lat i nie powinno się ich stosować dłużej niż dwa tygodnie.
- W ciąży i podczas karmienia piersią o naparach z anyżu porozmawiaj z lekarzem. Przyprawa w kuchennej ilości to co innego niż mocny napar.
Porady
- Kupuj anyż gwiaździsty w całych gwiazdkach, w szczelnym opakowaniu, z nazwą gatunku na etykiecie.
- Biedrzeniec anyż możesz uprawiać w ogródku: lubi nasłonecznione miejsce, a nasiona wysiewa się pod koniec kwietnia.
- Do wypieków dodawaj anyż po odrobinie i próbuj ciasto, zamiast dosypywać na oko.
- Przechowuj w szczelnym słoiku, z dala od światła i wilgoci, żeby aromat nie uciekał.
Najczęstsze pytania
Czy anyż jest zdrowy?
Jako przyprawa w małych ilościach tak. Ma intensywny aromat, więc używa się go po odrobinie. Przy alergii i nadwrażliwości na salicylany bywa niewskazany.
Czy anyż szkodzi?
W kuchennych ilościach rzadko. Szkodzić może alergikom, osobom z nadwrażliwością na salicylany oraz gdy zamiast badianu właściwego trafi się badian japoński.
Czy anyż gwiazdkowy jest toksyczny?
Gatunek Illicium verum, który kupujesz jako przyprawę, nie jest toksyczny. Toksyczny jest badian japoński, dlatego kupuj od pewnego sprzedawcy.
Czym różni się anyż od anyżu gwiaździstego?
To dwie rośliny: biedrzeniec anyż ma drobne nasiona i pochodzi znad Morza Śródziemnego, a gwiaździsty to gwiazdkowate owoce z Azji. Obie zawierają anetol.
Do jakich potraw pasuje anyż?
Do pierników, deserów, grzanego wina i likierów oraz potraw z wieprzowiny, wołowiny, cielęciny i drobiu, a gwiaździsty wchodzi w skład przypraw pięciu smaków i curry.
Czy dzieci mogą pić herbatkę z anyżu?
Leki ziołowe z anyżem przewidziano dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat. Niemowlętom i małym dzieciom nie podawaj naparów z badianu, a po radę zgłoś się do lekarza.
