W skrócie Zdrowy z umiarem: domowy sos czosnkowy na jogurcie to rozsądny dodatek, ale gotowe sosy i wersje na majonezie są wysokoprzetworzone, często tłuste i słone, więc traktuj je jako dodatek, nie polewę.
Sos czosnkowy to aromatyczny biały sos, który zwykle powstaje na bazie jogurtu naturalnego, rzadziej śmietany, i najczęściej nie jest poddawany obróbce cieplnej. Podaje się go na zimno do dań orientalnych albo jako dip. Jeśli baza to majonez, czyli emulsja oleju roślinnego i żółtek jaj, sos jest o wiele bardziej tłusty niż jogurtowy.
Wątpliwości dotyczą bazy sosu, soli i tego, co dzieje się z czosnkiem po obróbce. Sam czosnek zawiera wiele związków biologicznie aktywnych, ale o wartości porcji decyduje reszta składu.
Spis treści
Na plus przeważają czosnek i jogurt w wersji domowej, na minus tłuszcz, sól i przetworzenie gotowych sosów. Wartość zależy więc od bazy, a nie od samego czosnku.
allicyna po rozgnieceniu
Na plus
Po rozgnieceniu lub pokrojeniu czosnku aminokwas allina przekształca się w allicynę, która odpowiada za jego zapach. Obróbka cieplna zmniejsza część właściwości prozdrowotnych czosnku, więc surowy w sosie na zimno zachowuje ich więcej.
jogurt zamiast majonezu
Na plus
Wersja na jogurcie naturalnym opiera się na nabiale fermentowanym, a majonezowa na emulsji oleju roślinnego i żółtek jaj, więc ta druga dostarcza o wiele więcej tłuszczu. Wybór bazy to najważniejsza decyzja przy składaniu sosu.
sosy to źródło soli
Z umiarem
Sporo soli znajduje się w różnych sosach, a jej maksymalne dzienne spożycie to 5 g, czyli płaska łyżeczka do herbaty. Domowy sos dosalaj ostrożnie, a w gotowym sprawdzaj etykietę.
gotowe sosy: wysoko przetworzone
Na minus
Do żywności wysokoprzetworzonej zalicza się m.in. gotowe do spożycia sosy i dressingi, często wysokokaloryczne i obfitujące w cukry, sól oraz tłuszcz. Domowy sos z kilku składników jest od nich prostszy.
uwaga w ciąży
Z umiarem
Kobiety w ciąży nie powinny jeść surowych jaj, które mogą być źródłem Salmonelli. Jeśli sos powstał na majonezie z surowych żółtek, w ciąży lepiej go pominąć.
Sos czosnkowy szkodzi przede wszystkim osobom z chorobami żołądka i jelit, niskim ciśnieniem albo przyjmującym leki przeciwzakrzepowe, a także wtedy, gdy jest jedzony w dużej ilości i na majonezie. Najmłodszym dzieciom czosnku nie podajemy.
Z umiarem. Domowy sos na jogurcie z czosnkiem jest rozsądnym dodatkiem, a gotowe i majonezowe wersje częściej są tłuste, słone i wysokoprzetworzone.
Zdrowej osobie w małej porcji nie. Szkodzić może przy chorobach żołądka, niskim ciśnieniu i lekach przeciwzakrzepowych, a także w ciąży, gdy jest na surowych jajach.
Czosnku nie podaje się dzieciom poniżej 10. miesiąca życia, a w dużych dawkach bywa niebezpieczny. Starszym dzieciom daj sos w małej ilości i bez nadmiaru soli.
Najczęściej z jogurtu naturalnego albo rzadziej ze śmietany, z dodatkiem czosnku. Gotowe wersje mogą mieć inny skład, dlatego sprawdzaj etykietę.
Zależy od bazy. Sos na majonezie jest emulsją oleju, więc dostarcza więcej tłuszczu niż jogurtowy, a porcje gotowych sosów łatwo przesadzić.
Osobom, które mogą go jeść, dwa ząbki dziennie powinny wystarczyć i nie zaszkodzić. W dużych dawkach czosnek lub jego preparaty bywają niebezpieczne.
Adres e-mail
Ostatnia aktualizacja: