W skrócieOkazjonalnie: tłuszcz gęsi ma mniej nasyconych kwasów niż smalec wieprzowy i masło, ale to nadal tłuszcz zwierzęcy z cholesterolem, który zalecenia żywieniowe każą zastępować olejami roślinnymi.
Tłuszcz gęsi, zwany też smalcem gęsim, to tłuszcz wytopiony z gęsi, najczęściej podczas pieczenia ptaka na świętego Marcina. Używa się go do pieczenia ziemniaków i warzyw, do ciast kruchych, do konfitowania mięsa i jako smarowidła do chleba. W kuchni ma opinię tłuszczu wyjątkowo smacznego.
W internecie krąży też opinia, że jest zdrowszy od innych tłuszczów zwierzęcych i bogaty w omega-3. Część z tego jest prawdą, część nie, bo to wciąż tłuszcz zwierzęcy. Sprawdzamy, jak wypada na tle smalcu wieprzowego, masła i olejów, i kiedy ma sens go używać.
Na plus przemawiają smak i korzystniejszy niż w smalcu wieprzowym skład kwasów tłuszczowych. Na minus nadal są nasycone kwasy tłuszczowe, cholesterol i brak innych wartościowych składników.
Tłuszcze nasycone
o prawie 30% mniej niż w smalcu wieprzowym
Na minus
Od smalcu wieprzowego ma prawie 30% mniej nasyconych kwasów tłuszczowych, a od masła o połowę mniej. To jednak nadal dwa razy tyle co w oliwie i ponad trzy razy tyle co w oleju rzepakowym.
Tłuszcze jednonienasycone
o ok. 20% więcej niż w smalcu wieprzowym
Na plus
Jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, pożądanych w diecie, jest w nim około 20% więcej niż w smalcu wieprzowym i dwa razy tyle co w maśle. Oleje roślinne, jak rzepakowy czy oliwa, mają ich jeszcze więcej.
Kwasy omega-3
praktycznie brak
Na minus
Wbrew popularnej opinii tłuszcz gęsi nie jest dobrym źródłem kwasów omega-3, bo przeważa w nim kwas linolowy z rodziny omega-6. Kwasy omega-3 znajdziesz przede wszystkim w tłustych rybach.
Cholesterol
jak w każdym tłuszczu zwierzęcym
Na minus
Cholesterol zawsze towarzyszy tłuszczom zwierzęcym i przyczynia się do wzrostu cholesterolu LDL. Wytyczne zalecają ograniczać go do mniej niż 300 mg dziennie, zwłaszcza gdy masz wysoki cholesterol.
Kalorie
9 kcal w 1 g
Z umiarem
Jak każdy tłuszcz jest bardzo kaloryczny: gram tłuszczu to aż 9 kcal, a gram węglowodanów tylko 4 kcal. Poza energią i tłuszczem nie ma w nim ani białka, ani składników mineralnych, ani praktycznie witamin.
Smak i zastosowanie
bardzo wszechstronny
Na plus
Wytopiony z pieczonej gęsi tłuszcz nadaje się do pieczenia ziemniaków i warzyw, do ciasta kruchego i jako smarowidło do chleba. Intensywny smak sprawia, że wystarcza go niewiele.
Ile tłuszczu gęsiego dziennie i jak jeść z głową
Traktuj tłuszcz gęsi jak smakowy dodatek na specjalne okazje, a na co dzień sięgaj po oliwę z oliwek i olej rzepakowy, bo zalecenia wskazują je jako lepszy wybór.
Pilnuj łącznych nasyconych kwasów tłuszczowych z całego dnia: mają dawać mniej niż 10% energii, a znajdziesz je też w mięsie, wędlinach, serach i maśle.
Używaj go w małych ilościach, na przykład łyżeczki do blachy z ziemniakami, zamiast zalewać nim potrawę.
Omega-3 bierz z tłustych ryb, nie ze smalcu, i łącz tłuste potrawy z dużą porcją warzyw.
Szkodliwość i przeciwwskazania: tłuszcz gęsi
Tłuszcz gęsi szkodzi najbardziej osobom z podwyższonym cholesterolem, chorobami serca i nadwagą, a także wszystkim, którzy jedzą go często i dużo. Poniżej sytuacje, w których lepiej uważać.
Tłuszcz gęsi szkodzi przy wysokim cholesterolu i chorobach serca, bo nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol z tłuszczów zwierzęcych podnoszą cholesterol LDL, a w diecie zaleca się zastępować je olejami roślinnymi.
W nadmiarze jest szkodliwy dla sylwetki: tłuszcz jest bardzo kaloryczny, więc smażenie i smarowanie nim chleba łatwo daje nadwyżkę energii i sprzyja nadwadze.
Przy chorobach wątroby, trzustki i pęcherzyka żółciowego omów z lekarzem ilość tłuszczów zwierzęcych w diecie.
Nie traktuj go jak leku: nie zastąpi leczenia przy kaszlu, infekcji czy bólach stawów, a przy objawach skontaktuj się z lekarzem.
Porady
Gdy wytapiasz tłuszcz z pieczonej gęsi, odlej go do słoika i trzymaj w lodówce, a używaj niewielkimi porcjami.
Do codziennego smażenia i dressingów wybieraj oleje roślinne, a tłuszcz gęsi zostaw na święta i wyjątkowe dania.
Łączenie go z dużą ilością warzyw, takich jak ziemniaki, pieczone korzenie czy kapusta, ułatwia utrzymanie rozsądnej porcji.
Jeśli smarujesz nim chleb, wybieraj pieczywo razowe i dodaj ogórek lub rzodkiewkę, żeby posiłek był lżejszy.
Najczęstsze pytania
Czy tłuszcz gęsi jest zdrowy?
Jest zdrowszym wyborem niż smalec wieprzowy czy masło, jeśli chodzi o nasycone kwasy tłuszczowe, ale nie dorównuje olejom roślinnym. Zalecenia żywieniowe wskazują, by tłuszcze zwierzęce zastępować roślinnymi, więc jedz go okazjonalnie.
Czy gęsi smalec jest zdrowy?
To to samo co tłuszcz gęsi i obowiązuje ta sama zasada: dobry smak i nieco korzystniejszy skład niż u smalcu wieprzowego, ale nadal tłuszcz zwierzęcy z cholesterolem.
Czy tłuszcz gęsi jest szkodliwy?
Szkodzi głównie w nadmiarze i osobom z wysokim cholesterolem lub chorobami serca. Zjedzony od święta w niewielkiej ilości nie jest problemem sam w sobie.
Czy tłuszcz gęsi jest lepszy od smalcu wieprzowego?
Pod względem tłuszczów nasyconych tak, bo zawiera ich prawie 30% mniej, a jednonienasyconych około 20% więcej. Nadal jest to jednak tłuszcz bogaty w kalorie.
Czy tłuszcz gęsi zawiera omega-3?
Praktycznie nie. Przewagę ma w nim kwas linolowy z rodziny omega-6, a kwasów omega-3 szukaj w tłustych rybach.
Czym zastąpić tłuszcz gęsi?
Na co dzień oliwą z oliwek lub olejem rzepakowym, które mają więcej korzystnych kwasów jednonienasyconych i mniej nasyconych. Do świątecznego smaku wystarczy niewielka ilość tłuszczu gęsiego.