W skrócieOkazjonalnie: kostka rosołowa to skoncentrowana sól z tłuszczem i wzmacniaczami smaku, więc lepiej traktować ją jako dodatek od święta, a na co dzień gotować domowy wywar i doprawiać ziołami.
Kostka rosołowa to wysuszony wywar, sprasowany w niewielki sześcian. Zwykle powstaje z odwodnionego wywaru mięsnego lub warzywnego, odrobiny tłuszczu, glutaminianu sodu, soli i przypraw. Wystarczy rozpuścić ją w gorącej wodzie i zupa smakuje jak po godzinach gotowania.
Wątpliwości dotyczą trzech spraw: ilości soli, glutaminianu sodu oraz składu, który mocno różni się między markami, od taniej kostki bez mięsa po droższą z prawdziwym wywarem. Sprawdzamy, co z tego wynika dla twojego talerza. Te same zasady dotyczą kostek rosołowych w liczbie mnogiej, także w wersjach wegetariańskich.
Na minus przeważają sól i wzmacniacze smaku, na plus to, że kostkę dodaje się zwykle jak przyprawę, w małej ilości. Skład zależy od producenta, więc czytanie etykiety znaczy tu więcej niż sama nazwa produktu.
Sól
bardzo dużo sodu
Na minus
Kostki i granulaty bulionowe zalicza się do produktów bardzo bogatych w sód, choć używa się ich tylko jako dodatku. Dzienny limit soli to 5 g, czyli płaska łyżeczka, więc warto liczyć kostkę razem z solą z pieczywa i wędlin.
Glutaminian sodu
granica 30 mg na kg masy ciała
Z umiarem
EFSA ustaliła dla glutaminianów dopuszczalne dzienne pobranie na poziomie 30 mg na kilogram masy ciała. Szacunki wskazują, że granicę mogą przekraczać dzieci oraz osoby jedzące dużo żywności z tym dodatkiem.
Skład zależny od marki
od taniej do prawdziwego wywaru
Z umiarem
Najtańsze kostki to głównie sól, tłuszcz utwardzony, glutaminian i aromaty, a droższe opierają się na wywarze z mięsa lub warzyw. Niektóre zawierają też mąkę pszenną.
Smak umami
występuje też naturalnie
Na plus
Kwas glutaminowy, który daje smak umami, jest naturalnie obecny w mięsie, grzybach, pomidorach i parmezanie. Możesz więc uzyskać pełnię smaku zupy bez gotowej kostki.
Alergeny
czytaj skład
Z umiarem
U osób uczulonych glutaminian sodu bywa wiązany z wysypką i kłopotami z oddychaniem. Przy alergii na pszenicę i celiakii sprawdzaj, czy w składzie nie ma mąki.
Ile kostki rosołowej dziennie i jak jeść z głową
Traktuj kostkę jak przyprawę: użyj mniej, niż sugeruje przepis, i nie dosalaj zupy, zanim jej nie spróbujesz.
Licz sól z całego dnia, bo kryje się ona też w pieczywie, wędlinach, serach żółtych i daniach gotowych.
Częściej gotuj wywar na kościach lub warzywach i mroź go w porcjach, a smak umami podkręć grzybami, pomidorami albo odrobiną parmezanu.
Zamiast mieszanek z glutaminianem wybieraj zioła, na przykład zioła prowansalskie lub bazylię.
Szkodliwość i przeciwwskazania: kostka rosołowa
Kostka rosołowa szkodzi przede wszystkim przez nadmiar soli, dlatego uważać powinny osoby z nadciśnieniem, chorobami serca i nerek oraz małe dzieci. Poniżej sytuacje, w których lepiej po nią nie sięgać.
Sól z kostek szkodzi sercu i naczyniom, gdy regularnie przekraczasz limit, bo nadmiar soli wiąże się z nadciśnieniem, udarem i zawałem serca.
Przy nadciśnieniu, niewydolności serca i chorobach nerek zapytaj lekarza lub dietetyka, ile soli i gotowych przypraw możesz jeść.
Dzieciom szkodzi przede wszystkim nadmiar: EFSA wskazuje, że przy średnim narażeniu bezpieczną granicę glutaminianu mogą przekraczać już małe dzieci, więc zupy dla nich lepiej gotować na domowym wywarze.
Alergicy mogą źle znosić glutaminian, a po dużych ilościach zdarzają się zawroty głowy, kołatanie serca, nadmierna potliwość i uczucie niepokoju.
Osoby z celiakią lub alergią na pszenicę powinny sprawdzić skład, bo część kostek zawiera mąkę pszenną.
Porady
Czytaj etykietę: kostka, w której na początku składu są mięso lub warzywa, to lepszy wybór niż taka, gdzie prym wiodą sól, tłuszcz i wzmacniacze smaku.
Jeśli chcesz ograniczyć glutaminian, szukaj na etykiecie oznaczenia E621 i wybieraj produkty bez niego.
Ugotuj większy garnek domowego wywaru i zamroź go w foremkach, żeby mieć pod ręką coś szybkiego, ale mniej słonego.
Gdy musisz użyć kostki, nie dosalaj zupy i dodaj więcej warzyw, ziół i cytryny, żeby zupa była pełna smaku.
Najczęstsze pytania
Czy kostka rosołowa szkodzi?
Szkodzi głównie nadmiar: soli, która wiąże się z nadciśnieniem, i glutaminianu, w którego przypadku Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej wskazuje właśnie nadmiar jako kluczowy. Kostka dodana od czasu do czasu w małej ilości nie jest problemem sama w sobie.
Czy kostki rosołowe są zdrowe?
Nie zaliczysz ich do produktów zdrowych, bo to przede wszystkim sól, tłuszcz i wzmacniacze smaku. Mogą jednak być okazjonalnym dodatkiem do diety, jeśli resztę dnia jesz mało solonych produktów.
Czy glutaminian sodu z kostek jest bezpieczny?
Stany Zjednoczone i Unia Europejska uznały go za bezpieczny, ale EFSA ocenia, że u osób jedzących dużo takiej żywności dopuszczalne pobranie może zostać przekroczone. Dlatego liczy się ilość, nie pojedyncza kostka.
Czym zastąpić kostkę rosołową?
Domowym wywarem na kościach lub warzywach, a do smaku grzybami, pomidorami, parmezanem i ziołami. W ten sposób dostajesz smak umami bez dodatkowej soli.
Czy są kostki rosołowe bez mięsa?
Tak, produkuje się także kostki wegetariańskie i wegańskie. Sól i wzmacniacze smaku zwykle jednak w nich zostają, więc też czytaj etykietę.