Kalorie
33 kcal w 100 g
Na plus
To mało, bo surowy korzeń składa się głównie z wody: w 100 g jest jej 89,7 g.
Czy rzepa jest zdrowa?
W skrócie Zdrowa: rzepa to niskokaloryczne warzywo korzeniowe z błonnikiem i witaminą C, które warto jeść regularnie, a przy chorobach tarczycy i niedoborze jodu nie przesadzać z ilością.
Rzepa (Brassica rapa subsp. rapa) to warzywo z rodziny kapustowatych, uprawiane w klimacie umiarkowanym dla jadalnej, mięsistej bulwy o ostrym smaku podobnym do rzodkiewki. Jadalne są też liście. W niektórych regionach rzepą nazywa się czasem brukiew, czyli inne, choć spokrewnione warzywo.
Pytania o zdrowie rzepy dotyczą głównie tego, ile ma kalorii, czy zawarte w niej związki nie szkodzą tarczycy oraz jak ją przygotować. Poniżej odpowiadamy na podstawie tabel składu i zaleceń Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej.
Spis treści
Rzepa: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważają niska kaloryczność, błonnik i witamina C, a w liściach także witamina K. Na minus jest ostrożność przy chorobach tarczycy i niedoborze jodu oraz ostry smak, który nie każdemu odpowiada.
Błonnik
3,5 g w 100 g
Na plus
Błonnik pokarmowy wspiera prawidłową pracę jelit i pomaga utrzymać sytość po posiłku.
Witamina C
16,0 mg w 100 g
Na plus
W gotowanym korzeniu witamina C występuje w umiarkowanej ilości, a inne witaminy i minerały są obecne w niewielkich, więc rzepa to dodatek, a nie główne źródło.
Liście rzepy
20 kcal w 100 g gotowanych
Na plus
Gotowane liście są bogatym źródłem witaminy K i zawierają znaczące ilości witaminy A, witaminy C i folianów.
Glukozynolany
związki wolotwórcze
Z umiarem
Rzepa, jak inne warzywa kapustowate, zawiera glukozynolany i izotiocyjaniany. Część związków działa wolotwórczo, ale ma to znaczenie głównie przy niedoborze jodu i bardzo dużych, codziennych ilościach.
Obróbka cieplna
ok. 30% związków mniej
Na plus
Gotowanie bez przykrycia w dużej ilości wody zwiększa ten efekt, a fermentacja też częściowo dezaktywuje czynnik wolotwórczy.
Ile rzepy dziennie i jak jeść z głową
- Jedz rzepę jako dodatek do obiadu zamiast części ziemniaków, gotowaną, pieczoną albo duszoną w zupach i gulaszach.
- Gotuj ją bez przykrycia w większej ilości wody, jeśli chcesz zmniejszyć ilość związków wolotwórczych.
- Wybieraj mniejsze rzepy, bo odmiany o mniejszych bulwach są delikatniejsze w smaku niż duże, które uprawia się na paszę.
- Nie wyrzucaj liści: gotowane możesz podać jak inne zielone warzywa liściaste.
- Urozmaicaj warzywa kapustne i korzeniowe oraz jedz je w umiarkowanych ilościach razem ze źródłami jodu, takimi jak ryby morskie czy produkty mleczne.
Szkodliwość i przeciwwskazania: rzepa
Rzepa szkodzi zwykle tylko w szczególnych sytuacjach: przy niedoborze jodu i chorobach tarczycy, gdy je się jej bardzo dużo, oraz przy lekach przeciwkrzepliwych w przypadku liści. Zdrowym osobom w typowych porcjach nie szkodzi.
- Przy niedoczynności tarczycy i niedoborze jodu duże, codzienne ilości warzyw kapustowatych mogą szkodzić, bo związki wolotwórcze wiążą jod, dlatego jedz je w umiarkowanych ilościach i zapytaj lekarza.
- Liście rzepy zawierają dużo witaminy K, więc przy lekach przeciwkrzepliwych ilość zielonych liści w diecie omów z lekarzem.
- Gwałtowne zwiększenie ilości błonnika, także z warzyw, szkodzi jelitom i daje dyskomfort, więc zwiększaj porcje stopniowo i pij wodę.
Porady
- Wybieraj małe, jędrne rzepy, bo mniejsze odmiany są delikatniejsze w smaku.
- Przechowuj rzepę w chłodzie, bo jej bulwy mogą leżeć kilka miesięcy po zbiorze.
- Zamiast smażyć w dużej ilości tłuszczu, gotuj lub piecz, aby zachować lekkość warzywa.
Najczęstsze pytania
Czy rzepa szkodzi?
U zdrowych osób jedzona w zwykłych ilościach zwykle nie szkodzi. Ostrożność dotyczy niedoboru jodu z chorobami tarczycy, bardzo dużych ilości warzyw kapustowatych oraz leków przeciwkrzepliwych w przypadku liści.
Czy rzepa ma dużo kalorii?
Nie, a po ugotowaniu jeszcze mniej: w 100 g gotowanego korzenia jest 22 kcal.
Czy rzepa to to samo co brukiew?
Nie. Rzepa to Brassica rapa, a brukiew, w Wielkiej Brytanii zwana swede, to inne, choć spokrewnione warzywo, dlatego w niektórych regionach nazwy bywają mylone.
Czy rzepę można jeść na surowo?
Tak, ma wtedy ostry smak podobny do rzodkiewki. Gotowanie dodatkowo zmniejsza ilość związków wolotwórczych.
Czy rzepa jest zdrowa dla tarczycy?
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej uspokaja, że przy odpowiednim poziomie jodu, umiarkowanych ilościach i właściwej obróbce cieplnej obaw nie ma. Przy chorobie tarczycy omów dietę z lekarzem.
Czy liście rzepy są jadalne?
Tak, jada się je jak zielone warzywo, zwykle gotowane. Mają smak przypominający liście gorczycy i dużo witaminy K.
