Botanika
korzeń, nie owoc
Jadalny burak ćwikłowy to korzeń spichrzowy, a owoce rośliny są suche, jednonasienne i zrośnięte w kłębek.
Burak to owoc czy warzywo?
W skrócie Burak to warzywo: botanicznie jest rośliną z rodziny szarłatowatych albo komosowatych, a ćwikłowy burak w kuchni i w klasyfikacji żywności to warzywo korzeniowe, nie owoc.
Pytanie o buraka bierze się stąd, że pod jedną nazwą kryje się kilka roślin. Wszystkie uprawiane buraki pochodzą od buraka dzikiego, a hodowcy wyselekcjonowali z niego formy z mięsistym korzeniem, z jadalnymi liśćmi i z korzeniem bogatym w cukier.
Owocem w sensie botanicznym jest u buraka coś zupełnie innego niż czerwony korzeń na talerzu: suche, jednonasienne owocki, zrośnięte po kilka w tak zwany kłębek. Jadalny korzeń spichrzowy to część rośliny, która owocem nie jest, więc burak ćwikłowy jest warzywem.
Spis treści
Burak: co mówi nauka, kuchnia i prawo
Burak jest warzywem, a nie owocem. Botanika, kuchnia i klasyfikacja żywności zgadzają się, że jemy korzeń albo liście rośliny, a prawdziwy owoc buraka jest suchy i jednonasienny, więc nikt nie traktuje go jak owocu deserowego.
Klasyfikacja warzyw
warzywo korzeniowe
Burak ćwikłowy stoi na liście warzyw korzeniowych obok marchwi i pasternaku, a jego grupa uprawna jest opisana jako roślina warzywna uprawiana dla silnie wybarwionego korzenia.
Liście
też warzywo liściowe
Boćwina, czyli burak liściowy, jest uprawiana dla jadalnych liści, a botwina figuruje wśród warzyw liściowych jako nazwa buraka ćwikłowego.
Przemysł
surowiec na cukier
Burak cukrowy uprawia się dla korzenia i wykorzystuje w przemyśle cukrowniczym do produkcji cukru, a nie jako zwykłe warzywo obiadowe.
Co z tego wynika w kuchni
- Buraka ćwikłowego traktuj w kuchni jak inne warzywa korzeniowe, takie jak marchew czy pasternak.
- Jeśli kupisz buraki z nacią, nie wyrzucaj liści, bo botwina także jest warzywem liściowym.
- W planie zakupów wpisuj buraka do warzyw, a nie do owoców.
- Nie zastępuj buraka ćwikłowego cukrowym w przepisach, bo to dwie grupy uprawne wyhodowane do różnych celów.
Najczęstsze nieporozumienia: burak
Wokół buraka narosło kilka uproszczeń, które mieszają odmiany, części rośliny i słownictwo botaniczne. Oto te, na które trafiasz najczęściej.
- Burak ćwikłowy nie jest owocem, bo jemy jego korzeń spichrzowy, a nie owocek z nasionami.
- Burak cukrowy, ćwikłowy i liściowy nie są osobnymi gatunkami, tylko grupami kultywarów jednego gatunku, Beta vulgaris.
- Nie każdy burak jest czerwony, bo cała roślina jest tylko często czerwono przebarwiona.
- Burak nie należy do kapustowatych ani selerowatych, tylko do szarłatowatych albo komosowatych, zależnie od systemu klasyfikacji.
Porady
- Burak cukrowy uprawia się ze względu na korzeń, który zawiera około 20% cukru.
- Sacharozę w burakach odkrył Andreas Sigismund Marggraf, a produkcję cukru buraczanego na Śląsku rozpoczął Franz Karl Achard.
- Boćwina, czyli burak liściowy, jest w Polsce odmianą mało znaną.
- Burak rośnie dziko na Bliskim Wschodzie, w okolicach Morza Kaspijskiego i w Indiach, a w średniowieczu uprawiano go w Europie jako warzywo liściaste.
Najczęstsze pytania
Czy burak to warzywo?
Tak. Burak ćwikłowy to roślina warzywna uprawiana dla silnie wybarwionego korzenia i zaliczana do warzyw korzeniowych.
Burak to owoc czy warzywo, skoro ma nasiona?
Nasiona znajdują się w suchych owockach zrośniętych w kłębek, ale to nie one trafiają na stół. Jemy korzeń lub liście, więc kuchnia widzi w burakach warzywo.
Skąd pochodzą wszystkie buraki?
Od buraka dzikiego, który rośnie do dziś na Bliskim Wschodzie, między Morzem Śródziemnym i Czarnym, w okolicach Morza Kaspijskiego i w Indiach.
Czym różni się burak ćwikłowy od liściowego?
To dwie grupy tego samego gatunku. Ćwikłowy jest uprawiany dla barwnego korzenia, a liściowy, czyli boćwina, dla jadalnych liści.
