Białko
dużo, syci
Na plus
Salami dostarcza białka, żelaza i witamin z grupy B, a przez zawartość białka i tłuszczu syci bardziej niż wiele chudych wędlin drobiowych.
Czy salami jest zdrowe?
W skrócie Okazjonalnie: salami to przetworzona wędlina dojrzewająca, bogata w białko, ale z dużą ilością soli i tłuszczu nasyconego, którą lepiej traktować jako dodatek niż codzienną porcję.
Salami to wędlina dojrzewająca, w której podczas dojrzewania ubywa wody, więc składniki się zagęszczają, a niewielka porcja ma intensywny smak i dużo energii. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zalicza salami do mięsa przetworzonego.
Wątpliwość polega na tym, że salami jest smaczne i sycące, ale obciąża dietę solą i nasyconymi kwasami tłuszczowymi. O jego ocenie decyduje więc częstotliwość jedzenia i wielkość porcji.
Spis treści
Salami: co jest na plus, a co na minus
Na minus przeważają sól, tłuszcz nasycony, kaloryczność i przetworzenie, na plus białko, żelazo i witaminy z grupy B. Poniżej cechy, które decydują o ocenie salami.
Sól
znaczna ilość sodu
Na minus
Przetworzone mięso często zawiera duże ilości sodu, a przy nadciśnieniu lub chorobach nerek porcję trzeba ograniczyć jeszcze bardziej.
Tłuszcz nasycony
sporo
Na minus
Nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol w nadmiarze są niekorzystne, a wędliny mielone zawierają dużo tłuszczu i cholesterolu.
Kaloryczność
wysoka, nawet kilka plasterków
Na minus
Podczas dojrzewania produkt traci wodę, więc składniki się zagęszczają; to zaleta w małej ilości, wada przy regularnym podjadaniu.
Przetworzenie
mięso przetworzone
Na minus
Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem zaklasyfikowała mięso przetworzone do grupy 1, czyli czynników rakotwórczych dla człowieka, i zarekomendowała ograniczenie jego spożycia.
Dodatki
azotyny i wzmacniacze smaku
Z umiarem
Azotyny hamują rozwój chorobotwórczych bakterii i utrwalają różowoczerwony kolor, ale u części osób problemem mogą być dodatki technologiczne.
Ile salami dziennie i jak jeść z głową
- Rozsądna porcja dla zdrowej osoby dorosłej to zwykle 20-30 g jednorazowo, czyli kilka cienkich plasterków; jednej oficjalnej normy nie ma.
- Polskie wytyczne rekomendują ograniczenie spożycia mięsa czerwonego i przetworzonego do 500 g tygodniowo, więc wlicz salami do tej puli razem z szynką czy kiełbasą.
- Jedz salami jako dodatek smakowy: kilka plasterków na pizzy, w sałatce albo na kanapce z dużą ilością warzyw, zamiast grubych porcji z białym pieczywem i serem.
- Wędliny przemysłowe warto częściowo zastępować domowym mięsem pieczonym lub pastami z roślin strączkowych, ryb, jajek, twarogu czy awokado.
Szkodliwość i przeciwwskazania: salami
Salami szkodzi najbardziej przy częstym jedzeniu i dużych porcjach, a szczególnie osobom z nadciśnieniem, wysokim cholesterolem lub chorobami nerek, kobietom w ciąży i małym dzieciom.
- Częste jedzenie mięsa przetworzonego jest szkodliwe: wysokie spożycie może zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, udaru, cukrzycy typu 2 lub zespołu metabolicznego.
- Wyniki badań, na których oparto rekomendacje, wskazywały, że 50 gramów mięsa przetworzonego dziennie zwiększa ryzyko raka jelita grubego o 18%.
- Przy nadciśnieniu, wysokim cholesterolu i chorobach nerek ogranicz salami jeszcze bardziej albo skonsultuj je z dietetykiem lub lekarzem.
- W ciąży surowe lub dojrzewające wędliny mogą wiązać się z ryzykiem mikrobiologicznym, dlatego wybieraj produkty podgrzane lub zgodne z zaleceniami lekarza prowadzącego.
- Małym dzieciom salami szkodzi jako częsty element diety, bo ich jadłospis powinien opierać się na produktach mniej słonych i mniej przetworzonych.
Porady
- Czytaj skład i unikaj wędlin z glutaminianem sodu, fosforanami, karagenami, cukrem, aromatami dymu wędzarniczego i białkiem sojowym.
- Przy zakupie na wagę poproś sprzedawcę o udostępnienie składu.
- Wędliny tradycyjne z listy produktów zarejestrowanych przez Ministerstwo Rolnictwa zawierają więcej białka oraz mniej soli i wody.
- Patrz na gramaturę, nie na liczbę plasterków, bo salami kroi się cienko i łatwo zjeść więcej, niż się wydaje.
Najczęstsze pytania
Czy salami jest zdrowe?
Nie jednoznacznie: dostarcza białka, żelaza i witamin z grupy B, ale zawiera sporo soli i tłuszczu nasyconego i jest produktem przetworzonym. Najlepiej jeść je rzadko i w małych porcjach.
Czy salami szkodzi?
Szkodzić może przy częstym jedzeniu i dużych porcjach, zwłaszcza osobom z nadciśnieniem, wysokim cholesterolem i chorobami nerek. Okazjonalny dodatek na kanapce nie jest problemem dla większości zdrowych dorosłych.
Czy salami jest zdrowe dla dzieci?
Nie jako częsty element diety: jadłospis małych dzieci powinien opierać się na produktach mniej słonych i mniej przetworzonych.
Czy salami w ciąży jest bezpieczne?
Surowe lub dojrzewające wędliny mogą wiązać się z ryzykiem mikrobiologicznym. Wybieraj produkty podgrzane lub zgodne z zaleceniami lekarza prowadzącego.
Ile salami można zjeść?
Jednej oficjalnej normy nie ma, ale rozsądną porcją dla zdrowego dorosłego jest kilka cienkich plasterków, a nie codzienna gruba kromka.
