W skrócieOkazjonalnie: andruty to słodkie ciastko z cienkich wafli przełożonych słodką masą, więc najlepiej traktować je jak deser na wyjątkowe okazje, a nie codzienną przekąskę do kawy.
Andruty to cienkie wafle o kratkowanej fakturze, wypiekane w specjalnych formach. W mowie potocznej tą nazwą określa się też ciastko z kilku blatów waflowych przełożonych słodkimi masami smakowymi, czyli taki wafelek, jaki stoi na półce obok kruchych ciasteczek.
Wątpliwości biorą się z przekładki. Sam blat jest cienki i łamliwy, ale masa dokłada słodycz, a całość wpada do kategorii słodyczy, które zalecenia żywieniowe każą ograniczać. Sprawdzamy, co naprawdę przeważa i jak zjeść kawałek bez wyrzutów sumienia.
Na minus przeważa to, co kryje się w przekładce: cukier dodany i charakter słodkiego, przemysłowego ciastka. Na plus jest tylko cienki, suchy blat, przez który porcja z jednego kawałka bywa niewielka, jeśli pilnujesz ilości.
Cukier dodany
limit WHO: poniżej 10% energii
Na minus
Słodka masa między blatami to cukier dodany. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by cukry proste stanowiły mniej niż 10% dziennego zapotrzebowania na energię, a andruty łatwo zjeść w kilka kęsów.
Stopień przetworzenia
ciastko ze sklepu
Na minus
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zalicza ciasta i ciastka do żywności wysokoprzetworzonej, której nadmiar wiąże się z większym ryzykiem otyłości i chorób dietozależnych.
Zęby
ryzyko przy częstym jedzeniu
Na minus
Częste sięganie po słodzone produkty wiąże się z ryzykiem próchnicy, a u dzieci problem pojawia się wcześniej, gdy słodycze trafiają na talerz kilka razy dziennie.
Blat waflowy
cienki i łamliwy
Z umiarem
Sam wafel to cienki, łamliwy płat pieczywa cukierniczego, więc w jednym kawałku nie ma go dużo. Całą rolę gra tu to, ile masy i ile warstw dołożył producent.
Rola w diecie
deser, nie przekąska
Z umiarem
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej radzi zastępować słodycze owocami i orzechami. Andruty zostaw więc na wyjątkowe okazje, żeby nie wypierały bardziej wartościowych produktów.
Ile andrutów dziennie i jak jeść z głową
Jedz andruty rzadko, jako deser po obiedzie albo do kawy przy rodzinnym stole, a nie jako codzienną przekąskę.
Pilnuj dziennego limitu cukru: przy diecie 2000 kcal 10% energii to około 200 kcal, czyli 10-12 łyżeczek białego cukru, wliczając wszystkie słodycze i napoje.
Kroj wafelek na małe kawałki i jedz go powoli, popijając herbatą lub kawą bez cukru.
Gdy ochota na słodkie wraca często, sięgnij po owoce lub garść orzechów, co zalecają specjaliści od żywienia.
Szkodliwość i przeciwwskazania: andruty
Andruty szkodzą głównie wtedy, gdy jesz je często i w dużych ilościach, bo wtedy łatwo przekroczyć limit cukru. Ostrożność zachowaj przy cukrzycy, nadwadze i przy dbaniu o zęby dzieci.
Częste słodycze szkodzą zębom, ponieważ wiążą się z ryzykiem próchnicy, szczególnie u dzieci.
Wysokie spożycie cukru dodanego prowadzi do otyłości i cukrzycy, więc codzienne andruty są szkodliwe dla bilansu diety; przy cukrzycy o porcji zdecyduj z lekarzem lub dietetykiem.
Cukier dodany podnosi ciśnienie krwi i sprzyja zaburzeniom lipidowym, dlatego osobom z nadciśnieniem i podwyższonym cholesterolem andruty szkodzą bardziej niż reszcie.
Dziecku nie podawaj andrutów zamiast posiłku: duże ilości produktów bogatych w cukier mogą prowadzić do niedoboru innych składników odżywczych.
Porady
Rozkrój jeden wafelek na kilka części i zjedz tylko jedną, resztę odłóż poza zasięg wzroku.
Podaj andruty razem z owocami, na przykład z plasterkami jabłka, żeby część słodkiego smaku pochodziła z owoców.
Czytaj etykietę i porównuj zawartość cukrów w tabeli wartości odżywczej: wybieraj te, w których cukru jest mniej.
Nie kupuj całych paczek na zapas, bo to, co leży w szafce, znika szybciej niż planujesz.
Najczęstsze pytania
Czy andruty są zdrowe?
Nie jest to produkt do codziennego jedzenia. To słodkie ciastko, które lepiej traktować jak deser na okazję, a na co dzień wybierać owoce lub orzechy.
Czy andruty są szkodliwe?
Pojedynczy kawałek nie wyrządzi krzywdy zdrowej osobie. Szkodzi dopiero częste jedzenie dużych porcji, bo dokłada cukru i energii oraz sprzyja próchnicy.
Z czego składają się andruty?
To cienkie wafle o kratkowanej fakturze, wypiekane w specjalnych formach, a w wersji ciastka składają się z kilku blatów przełożonych słodkimi masami smakowymi.
Czym andruty różnią się od suchych wafli?
Suchy wafel to sam cienki blat. Andrut w znaczeniu ciastka ma kilka blatów i słodką przekładkę, więc zawiera więcej cukru niż pusty blat.
Ile cukru dziennie jest bezpieczne?
Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by cukry proste stanowiły mniej niż 10% dziennej energii. Nie wlicza się do tego cukrów z nieprzetworzonych owoców i produktów mlecznych.