Zakwas
pieczony wyłącznie na zakwasie
Na plus
Pieczywo na zakwasie ma wyższą wartość odżywczą i niższy indeks glikemiczny niż biały chleb na drożdżach, a także korzystnie wpływa na mikroflorę przewodu pokarmowego.
Czy chleb pytlowy jest zdrowy?
W skrócie Zdrowy z umiarem: chleb pytlowy pieczony na zakwasie jest dobrym wyborem, ale jego wartość zależy od typu mąki, ilości soli i dodatków, więc czytaj etykietę i jedz go w rozsądnych porcjach.
Chleb pytlowy to chleb wypiekany wyłącznie na zakwasie, z wielofazowym prowadzeniem ciasta. Robi się go zazwyczaj z mąki żytniej pytlowej, czyli kilkakrotnie mielonej i przesiewanej przez pytel. To tradycyjny, rustykalny wypiek, kojarzony z wiejską piekarnią i niedzielnym śniadaniem z masłem i rzodkiewką.
Pytanie, czy jest zdrowy, wynika z dwóch rzeczy: zakwas uchodzi za zaletę, a przesiewanie mąki kojarzy się z jasnym, mniej przetworzonym pieczywem. Sprawdzamy, co faktycznie decyduje o wartości chleba, ile soli się w nim kryje i komu może zaszkodzić.
Spis treści
Chleb pytlowy: co jest na plus, a co na minus
Na plus przeważa zakwas, który poprawia wartość odżywczą pieczywa. O ostatecznej ocenie decyduje jednak typ mąki, sól i to, czy kolor chleba nie pochodzi z barwnika.
Mąka pytlowa
przesiewana przez pytel
Z umiarem
Mąka jest kilkakrotnie mielona i przesiewana. Co to znaczy dla wartości odżywczej, zależy od typu mąki, który podaje piekarz lub producent, więc sprawdź go na etykiecie.
Typ mąki
od typu 450 do 2000
Z umiarem
Im wyższy typ mąki, tym więcej składników odżywczych i błonnika, a mąka jest ciemniejsza. Najjaśniejsza jest mąka typ 450, najciemniejsza typ 2000.
Sól
limit 5 g soli dziennie
Z umiarem
Pieczywo jest istotnym źródłem soli w diecie, a jej nadmiar sprzyja nadciśnieniu. Dzienny limit soli z całego jedzenia to 5 g, czyli płaska łyżeczka do herbaty.
Gluten
zawiera gluten
Na minus
Chleb z mąki żytniej zawiera gluten, który występuje w ziarnach pszenicy, jęczmienia i żyta. Przy celiakii pieczywo tradycyjne trzeba całkowicie wykluczyć.
Barwa chleba
sprawdź, czy bez karmelu
Z umiarem
Ciemny kolor nie zawsze oznacza pełne ziarno. Należy sprawdzać, czy bochenek nie zawdzięcza barwy dodatkowi barwnika, na przykład karmelu.
Ile chleba pytlowego dziennie i jak jeść z głową
- Wybieraj chleb z krótkim składem: mąka, woda, zakwas i sól, bez barwników i dodatku cukru.
- Sprawdzaj w opisie piekarni lub na etykiecie typ mąki. Im wyższy, tym więcej błonnika i składników mineralnych.
- Jedz go zamiast bułek, bo bułki zawierają zwykle dodatek tłuszczu i cukru, a chleb wypada korzystniej pod względem składników odżywczych i błonnika.
- Łącz kromkę z warzywami, jajkiem, twarogiem lub pastą z ciecierzycy, żeby posiłek był sycący.
- Pamiętaj, że dieta odchudzająca nie wymaga rezygnacji z pieczywa. Zwracaj uwagę na liczbę kromek i dodatki, a nie na samą obecność chleba.
Szkodliwość i przeciwwskazania: chleb pytlowy
Chleb pytlowy szkodzi przede wszystkim osobom z celiakią i nadwrażliwością na gluten. Ostrożność zalecana jest też przy problemach z układem pokarmowym i nadciśnieniu, gdzie liczy się ilość soli.
- Osobom z celiakią chleb pytlowy szkodzi, bo w żytnim pieczywie jest gluten. Przy tej chorobie trzeba wykluczyć go całkowicie, nawet w śladowych ilościach.
- Przy nadciśnieniu i chorobach serca szkodliwa może być sól, a pieczywo jest jednym z jej głównych źródeł w diecie, więc czytaj etykiety.
- Ciemne pieczywo jest bardziej ciężkostrawne niż białe, dlatego przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych lepsze bywa lekko czerstwe pieczywo jasne lub graham.
- Chleb barwiony karmelem może udawać pełnoziarnisty, a w rzeczywistości mieć mniej błonnika, dlatego szkodzi planom zdrowego odżywiania.
- Przy chorobach przewodu pokarmowego rodzaj pieczywa najlepiej ustalić z lekarzem lub dietetykiem.
Porady
- Pytaj w piekarni, z jakiej mąki i na jakim zakwasie upieczono chleb.
- Szukaj w składzie zakwasu, a unikaj dodatków typu karmel czy cukier, jeśli tylko mają nadawać kolor.
- Przechowuj chleb w chlebaku lub płóciennej torbie i kroj tyle, ile zjesz.
- Pilnuj soli także w dodatkach: wędliny, żółte sery i konserwy to kolejne jej źródła, więc kromka z warzywami i jajkiem jest lżejsza dla bilansu soli.
- Zamiast kilku jasnych bułek rano zjedz dwie kromki chleba z warzywami, by dłużej czuć sytość.
Najczęstsze pytania
Czy chleb pytlowy jest zdrowy?
Jest zdrowy z umiarem. Zakwas to zaleta, ale decyduje typ mąki, sól i brak barwników. Lepszy jest chleb z krótkim składem.
Czy chleb pytlowy szkodzi?
Nie szkodzi osobom zdrowym przy rozsądnych ilościach. Szkodliwy jest dla chorych na celiakię, bo zawiera gluten. Osoby z nadciśnieniem powinny uważać na sól.
Czym się różni chleb pytlowy od żytniego?
Pytlowy to chleb żytni na zakwasie, z mąki wielokrotnie mielonej i przesiewanej przez pytel. Jego wartość zależy od typu mąki.
Czy chleb pytlowy jest lepszy od pszennego?
Pieczywo na zakwasie ma wyższą wartość odżywczą i niższy indeks glikemiczny niż biały chleb. Pamiętaj jednak, że wartość kaloryczna jasnego i ciemnego pieczywa jest zbliżona.
Czy chleb pytlowy jest dobry na diecie?
Tak, w rozsądnej liczbie kromek. Dieta odchudzająca nie wymaga rezygnacji z pieczywa, a kalorie białego i ciemnego chleba są podobne.
Czy chleb pytlowy ma gluten?
Tak. Gluten występuje w pszenicy, jęczmieniu i życie, więc chleb żytni na zakwasie go zawiera.
