Mąka z samopszy
Ma gluten
Mielona z ziarna samopszy, jasna lub pełnoziarnista, zawsze z glutenem.
Czy samopsza ma gluten?
Ma gluten Tak, samopsza to dawna odmiana pszenicy i zawiera gluten, dlatego ani ona, ani mąka z niej nie są dozwolone przy celiakii.
Samopsza ma gluten, bo jest jedną z najstarszych uprawnych odmian pszenicy. Polskie Stowarzyszenie Osób z Celiakią wymienia ją razem z orkiszem i płaskurką wśród zbóż zabronionych na diecie bezglutenowej, a Coeliac UK umieszcza ją pod angielską nazwą einkorn na liście zbóż z glutenem.
Wokół samopszy krąży przekonanie, że jako „pradawna” pszenica jest bezpieczna dla osób z nietolerancją. Stowarzyszenie wyjaśnia, że stare odmiany mogą mieć mniej glutenu niż współczesna pszenica, ale ten gluten nadal szkodzi osobom chorym.
Osoba z celiakią nie powinna więc jeść ani ziarna samopszy, ani mąki, makaronu czy pieczywa z jej dodatkiem.
Spis treści
Samopsza: odmiany i produkty z glutenem i bez
Samopsza pojawia się w sklepach ze zdrową żywnością jako ziarno, mąka, płatki, makaron i pieczywo rzemieślnicze. Często kusi opisem „starożytne zboże”, który sugeruje coś lżejszego. Kafle pokazują, że każda z tych form zawiera gluten. Nie daj się zwieść nazwom „orkiszowo-samopszowy” czy „einkorn”, bo oznaczają to samo zboże.
Ziarno i kasza z samopszy
Ma gluten
Całe lub łamane ziarna do gotowania jak pęczak, nieodpowiednie na diecie bezglutenowej.
Makaron i płatki z samopszy
Ma gluten
Wyroby z mąki lub ziarna samopszy mają gluten tak samo jak ich pszenne odpowiedniki.
Chleb na zakwasie z samopszy
Ma gluten
Długa fermentacja nie usuwa glutenu, więc taki chleb nie jest bezglutenowy.
Płaskurka i orkisz
Ma gluten
Pozostałe dawne odmiany pszenicy, które również wykluczasz przy celiakii.
Czym zastąpić samopszę na diecie bezglutenowej
Mąka gryczana bezglutenowa
Da pieczywu podobnie ciemny kolor i wyrazisty smak jak pełnoziarnista samopsza.
Mąka z teffu
Pasuje do chlebów i naleśników, w których chcesz zachować rustykalny charakter.
Kasza jaglana lub sorgo bezglutenowe
Zastąpią gotowane ziarno samopszy w sałatkach i daniach jednogarnkowych.
Mieszanka mąk bezglutenowych do chleba
Najprostsza droga do bochenka na zakwasie, bo zawiera już składniki wiążące.
Samopsza a celiakia: na co uważać
Samopsza bywa polecana jako łagodniejsza dla brzucha, co u osób zdrowych może mieć sens, ale nie dotyczy celiakii. Dla osób na ścisłej diecie bezglutenowej każda odmiana pszenicy jest wykluczona. Nie ma progu, poniżej którego byłaby bezpieczna.
- Samopsza jest też niewskazana przy alergii na pszenicę, bo to wciąż ten sam gatunek zboża.
- Napis „zboże pradawne” czy „ancient grain” nie oznacza produktu bezglutenowego.
- Przy nadwrażliwości na gluten bez celiakii nie wprowadzaj samopszy na własną rękę, tylko po rozmowie z lekarzem lub dietetykiem.
Porady
- Jeśli pieczesz dla rodziny i dla osoby z celiakią, mąkę z samopszy trzymaj w zamkniętym pojemniku w innej szafce niż bezglutenowe produkty.
- Chleb bezglutenowy na zakwasie zrób na osobnym zakwasie gryczanym lub ryżowym, a nie na zakwasie z samopszy.
- Po pracy z mąką z samopszy wymyj blat i ręce, bo drobny pył unosi się w kuchni.
Najczęstsze pytania
Czy samopsza ma gluten?
Tak. Samopsza jest odmianą pszenicy i zawiera gluten, dlatego nie jest dozwolona na diecie bezglutenowej.
Czy mąka z samopszy ma gluten?
Tak, mąka z samopszy zawiera gluten niezależnie od tego, czy jest jasna, czy pełnoziarnista.
Czy osoba z celiakią może jeść samopszę?
Nie. Stowarzyszenie Osób z Celiakią zalicza samopszę do zbóż zabronionych, bo jej gluten wywołuje u chorych tę samą reakcję co pszenny.
Czy samopsza ma mniej glutenu niż pszenica?
Dawne odmiany pszenicy mogą mieć mniej glutenu, ale to nie czyni ich bezpiecznymi. Nawet niewielka ilość szkodzi osobom z celiakią.
Czym jest einkorn?
Einkorn to angielska nazwa samopszy, spotykana na opakowaniach importowanych mąk i makaronów.
